پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام
حجت‌الاسلام والمسلمین علی قهرمانی، پژوهشگر و مدرس رسانه و مدیر نهضت روایت حوزه، با تأکید بر نقش جنگ شناختی در تغییر نگرش افراد و جامعه، خودشناسی، دشمن‌شناسی و بازشناسی سرمایه‌های فرهنگی و تمدنی ایران را از راهکارهای مقابله با این جنگ دانست.
جنگ شناختی؛ تلاش برای تغییر باورها و هویت جامعه
جنگ شناختی به دنبال تأثیرگذاری بر نحوه تفکر، قضاوت و نگرش افراد نسبت به خود، جامعه و آینده است. در این شیوه، با استفاده از روایت‌سازی رسانه‌ای، برجسته‌کردن ناکامی‌ها و ایجاد مقایسه‌های فرساینده، تصویری از ضعف، عقب‌ماندگی و ناتوانی در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد.
حجت‌الاسلام قهرمانی معتقد است مقابله با این جریان، تنها با هشدار درباره تهدیدهای دشمن امکان‌پذیر نیست؛ بلکه باید توانایی تحلیل رسانه‌ای و شناخت ظرفیت‌های واقعی جامعه را در نسل جوان تقویت کرد.
خودتحقیری؛ یکی از پیامدهای جنگ شناختی
یکی از موضوعات مهم در جنگ شناختی، شکل‌گیری احساس حقارت نسبت به هویت فردی، دینی، فرهنگی و ملی است. تکرار کلیشه‌های منفی درباره اقوام، شهرها، باورها و سبک زندگی می‌تواند به‌تدریج بر نگرش افراد اثر بگذارد و اعتمادبه‌نفس آنان را کاهش دهد.
در این میان، طنز و محتوای شبکه‌های اجتماعی نیز ممکن است با تکرار برچسب‌های قومی و اجتماعی، زمینه قضاوت‌های نادرست را فراهم کند. به همین دلیل، مخاطبان باید میان واقعیت و تصویری که رسانه‌ها از واقعیت ارائه می‌کنند، تفاوت قائل شوند.
سرمایه‌های فرهنگی و دینی ایران در مقابله با جنگ شناختی
قهرمانی با اشاره به پیشینه فرهنگی و تمدنی ایران، ایمان، عدالت‌خواهی، حق‌طلبی، ظلم‌ستیزی و روحیه همدلی را از ظرفیت‌های مهم جامعه دانست. به اعتقاد او، بازشناسی این سرمایه‌ها می‌تواند به تقویت خودباوری نسل جوان کمک کند.
وی همچنین بر ضرورت توجه به نقاط قوت جامعه در کنار پذیرش مشکلات واقعی تأکید دارد؛ زیرا نادیده‌گرفتن مشکلات راهگشا نیست، اما تمرکز یک‌جانبه بر ناکامی‌ها نیز می‌تواند تصویری ناقص و ناامیدکننده از جامعه ایجاد کند.
چگونه با جنگ شناختی مقابله کنیم؟
یکی از راهکارهای اساسی مقابله با جنگ شناختی، تقویت قدرت تحلیل و پرهیز از قضاوت براساس ظاهر، گرایش سیاسی، پوشش یا پیش‌فرض‌های ذهنی است. افراد نباید صرفاً براساس تعلق قومی، مذهبی یا اجتماعی، درباره دیگران حکم کلی صادر کنند.
همچنین روایت درست از تجربه‌های موفق، شخصیت‌های اثرگذار و ظرفیت‌های فرهنگی کشور می‌تواند به جوانان نشان دهد که پیشرفت، حتی در شرایط دشوار و پس از ناکامی‌های متعدد، امکان‌پذیر است.
سم‌زدایی ذهنی با خودشناسی و دشمن‌شناسی
حجت‌الاسلام قهرمانی دو محور اصلی برای سم‌زدایی ذهنی مطرح می‌کند: خودشناسی و دشمن‌شناسی. خودشناسی به معنای شناخت توانایی‌ها، ارزش‌ها و ظرفیت‌های فردی و اجتماعی است و دشمن‌شناسی به شناخت روش‌های روایت‌سازی، عملیات روانی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی اشاره دارد.
از این منظر، افزایش سواد رسانه‌ای، بررسی صحت مطالب پیش از پذیرش یا بازنشر آنها و شناخت اهداف احتمالی تولیدکنندگان محتوا، به مخاطب کمک می‌کند در برابر تصویرسازی‌های جهت‌دار منفعل نباشد.
تقویت انسجام اجتماعی؛ راهکار مهم مقابله با جنگ شناختی
این پژوهشگر رسانه با تأکید بر ضرورت گفت‌وگو میان گروه‌های مختلف جامعه، معتقد است اختلاف سلیقه‌ها نباید به مانعی برای ارتباط و همدلی تبدیل شود. ایمان، ایران، خانواده، تاریخ و فرهنگ، از جمله زمینه‌های مشترکی هستند که می‌توانند به تقویت انسجام اجتماعی کمک کنند.
در نهایت، مقابله با جنگ شناختی نیازمند شناخت واقعیت‌ها، تقویت خودباوری، افزایش سواد رسانه‌ای و روایت صحیح داشته‌های جامعه است. توجه هم‌زمان به نقاط قوت و ضعف و پرهیز از کلیشه‌سازی درباره افراد و گروه‌ها، می‌تواند زمینه فهم متقابل و ارتباط مؤثرتر میان مردم را فراهم کند.
بازدیدها: 1
