سیاست خارجی آلمان در قبال جنگ غزه و ایران؛ چالش دوگانگی حقوق بشر

سیاست خارجی آلمان در سال‌های اخیر با تغییراتی همراه بوده که انتقادات گسترده‌ای را در سطح افکار عمومی و محافل سیاسی به‌دنبال داشته است. کشوری که زمانی با پشتوانه سنت فلسفی و عقلانیت سیاسی، موتور محرک اروپا شناخته می‌شد. امروز در برخی پرونده‌های حساس بین‌المللی، به‌ویژه در قبال جنگ غزه و ایران، با چالش‌های جدی روبه‌روست.

تحلیلگران معتقدند رویکرد برلین در قبال تحولات غرب آسیا، به‌خصوص حمایت از اسرائیل در جریان جنگ غزه، موجب شکل‌گیری پرسش‌هایی درباره معیارهای حقوق بشری این کشور شده است.

فاصله از میراث عقلانیت سیاسی

آلمان با تکیه بر میراث فکری متفکران بزرگ خود، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی اندیشه سیاسی اروپا داشته است. با این حال، منتقدان می‌گویند سیاست خارجی آلمان در سال‌های اخیر از این میراث فاصله گرفته و در برخی موارد، به‌جای ایفای نقش میانجی و متوازن، به بازیگری همسو با تل‌آویو تبدیل شده است.

به باور این گروه، سیاست خارجی آلمان نیازمند بازنگری جدی است. تا بتواند جایگاه تاریخی خود را در اروپا و نظام بین‌الملل حفظ کند.

دوگانگی حقوق بشر در سیاست خارجی آلمان

یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد، موضوع دوگانگی حقوق بشر در سیاست خارجی آلمان است. حمایت قاطع مقام‌های آلمانی از اقدامات اسرائیل در جنگ غزه، در شرایطی که گزارش‌های متعددی از تلفات غیرنظامیان منتشر شده، انتقادهای فراوانی را به‌دنبال داشته است.

منتقدان می‌گویند اگر حقوق بشر به ابزاری سیاسی برای فشار بر برخی کشورها تبدیل شود. و در برابر برخی دیگر نادیده گرفته شود. اعتبار اخلاقی سیاست خارجی آلمان آسیب خواهد دید.

همچنین آلمان از تأمین‌کنندگان مهم تسلیحات برای اسرائیل محسوب می‌شود. مسئله‌ای که دامنه انتقادات نسبت به نقش این کشور در تحولات غزه را افزایش داده است.

مواضع سیاسی و تنش با ایران

در ماه‌های اخیر، برخی اظهارات چهره‌های سیاسی آلمان نیز واکنش‌برانگیز بوده است. از جمله مواضع منتسب به Roderich Kiesewetter، عضو حزب دموکرات مسیحی و کمیسیون امور خارجه پارلمان آلمان، درباره ضرورت اقدام نظامی علیه ایران که با انتقادهایی در رسانه‌ها و محافل سیاسی همراه شد.

در همین چارچوب، نقش Friedrich Merz به‌عنوان رهبر حزب دموکرات مسیحی در جهت‌دهی به گفتمان سیاست خارجی این جریان نیز مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته است.

منتقدان بر این باورند که اتخاذ مواضع تنش‌زا علیه ایران می‌تواند روابط تهران–برلین را بیش از پیش پیچیده کند. و زمینه‌ساز بحران‌های جدید دیپلماتیک شود.

پرونده‌های باز در روابط تهران–برلین

در حافظه تاریخی ایرانیان، موضوع حمایت برخی شرکت‌های آلمانی از رژیم بعث عراق در تجهیز به مواد و فناوری‌های مرتبط با سلاح‌های شیمیایی همچنان به‌عنوان مطالبه‌ای حل‌نشده باقی مانده است. خانواده‌های قربانیان این حملات سال‌هاست خواستار شفاف‌سازی، عذرخواهی رسمی و جبران خسارت هستند.

از سوی دیگر، نحوه برخورد آلمان با برخی گروه‌های معارض جمهوری اسلامی ایران نیز محل انتقاد بوده است. برگزاری تجمعات این گروه‌ها در شهرهایی مانند برلین و مونیخ، همزمان با تلاش برای قراردادن برخی نهادهای ایرانی در فهرست‌های تحریمی یا تروریستی، از نگاه تهران به‌عنوان نمونه‌ای از استاندارد دوگانه تلقی می‌شود.

آینده سیاست خارجی آلمان در غرب آسیا

در مجموع، سیاست خارجی آلمان در قبال جنگ غزه و ایران با چالش‌های متعددی روبه‌روست. ادامه این روند، به باور منتقدان، می‌تواند اعتبار تاریخی و جایگاه بین‌المللی برلین را تحت تأثیر قرار دهد.

کارشناسان تأکید دارند بازاندیشی در رویکردهای کنونی، بازگشت به عقلانیت سیاسی و اتخاذ سیاستی متوازن می‌تواند از هزینه‌های بیشتر برای آلمان و منطقه جلوگیری کند.

منبع: خبرگزاری مهر