شعر و سرود

خانه / تازه ها / شعر و سرود

چرا رعایت قافیه در شعر و سرود اهمیت دارد

رعایت‌نکردن قافیه در متن یک شعر یعنی نگارنده هیچ بویی از شعر نبرده است. اشتباه‌ترین کار ممکن این است که سراینده، متنی بر اساس آهنگ و هماهنگی یک اثر صوتی بسازد و حتی قافیه را هم نشناسد.

قافیه یعنی دو کلمه‌ی آخر مصراع که بعد از حذف همه‌ی علامت جمع، شناسه و همه‌ی حروف الحاقی، حداقل یک صامت و مصوت مشترک داشته باشند.

برای مثال، «موج‌ها» و «کتاب‌ها» هم‌قافیه نیستند؛ اما «برادرها، کشورها، دفترها، سرها» با هم هم‌قافیه‌اند. همچنین «موج، اوج، فوج، زوج» هم‌قافیه هستند، و «کتاب، ثواب، خطاب، انقلاب» هم با هم قافیه می‌سازند.

کلماتی که به «آ» یا «او» ختم می‌شوند نیز هم‌قافیه به‌حساب می‌آیند؛ مانند «زیبا، دریا، بالا، فردا» یا «آرزو، رو، گفت‌وگو، روبه‌رو».

تفاوت ردیف و قافیه در شعر و سرود

ردیف و قافیه را نباید با هم اشتباه گرفت. کلمه‌ای که بدون تغییر معنی تکرار شده، ردیف نام دارد. وجود ردیف باعث نمی‌شود دیگر به قافیه نیاز نداشته باشیم؛ بلکه قافیه باید پیش از ردیف بیاید.

برای مثال، در مصراع «باران منم، طوفان منم، ایمان منم، ایران منم»، کلمه‌ی «منم» ردیف است. اما «باران، طوفان، ایمان و ایران» قافیه هستند.

نکات عملی برای ساخت سرود

برای موضوعات شاد، بهتر است وزن ابیات کوتاه‌تر باشد. برای موضوعات محزون نیز می‌توان از وزن‌های بلندتر استفاده کرد.

حتی اگر شاعر ملودی هم نساخته باشد، از او بخواهید یک‌بار شعر را به‌صورت ساده دکلمه کند؛ این کار از اشتباه در ادای کلمات جلوگیری می‌کند.

شعری که گروه معنای آن را نفهمد، یقیناً به دل مخاطب هم نمی‌نشیند. پس ابتدا شعر را با اعضای گروه به اشتراک بگذارید و درباره‌ی زیبایی‌های آن گفت‌وگو کنید.

اشعاری که در مدح و منقبت اهل‌بیت(ع) دچار غلو شده‌اند را برای تولید سرود انتخاب نکنید.

بازخوانی نوحه به‌عنوان سرود چندان مورد تأیید نیست؛ مگر نوحه‌هایی که حرفی برای گفتن داشته باشند، از کلیشه‌های معنایی رایج در میان نوحه‌ها دور باشند، و نغمه‌ی مناسب سرود هم چاشنی کار شده باشد.

لزوماً هر اثر معروفی، اثر فاخری نیست؛ پس برای بازخوانی آثار دیگران هیجانی عمل نکنید.

آموزش شعر به اعضای گروه سرود

دوره‌های آموزشی مقدمات شعر را در اختیار اهالی سرود قرار دهید تا اطلاعات اعضای گروه درباره‌ی شعر افزایش یابد. این آموزش به آن‌ها کمک می‌کند بتوانند شعر باارزش را از شعر کم‌مایه تمایز دهند.

به مناسبت سالروز طوفان القصی :

نصرتی آمده ز شاهِ نجف
زده‌ای،‌ای مقاومت به هدف

طعم پیروزی از قیام آمد
مقطعِ وعده امام آمد

یاد کن لشکر پیمبر را
فاش کن ذوالفقار حیدر را
ختم کن آیه‌های کوثر را
شکر کن وعده‌های رهبر را

مرحبا بر جهاد اسلامی
شد امام زمان تو را حامی

زخمِ غزه اگرچه سر واکرد
انتفاضه دوباره غوغا کرد
نهضت قدس را شکوفا کرد
فرصت سجده را مهیا کرد

گاهِ طوفانِ مسجدالاقصاست
راهِ قدسِ شریف، کرب و بلاست

رو بسوی فناست اسرائیل
قاتلش کربلاست اسرائیل
خانه اش بی‌بقاست اسرائیل
ظلمِ در انتهاست اسرائیل

نیروی هسته‌ای مقاومت است
موشکِ قاسم، عینِ مرحمت است

ما کمیل از نیاز می‌خوانیم
ندبه‌ای در حجاز می‌خوانیم
در فلسطین نماز می‌خوانیم
روضه با رمز و راز می‌خوانیم

ما که لب تشنه اشاراتیم
منتظر بهرِ یا لثاراتیم.

چون رسد صاحبِ پناه و امان
تکیه بر کعبه می‌زند به عیان
روضه‌خوان می‌شود امام زمان
روضه اِنَّ جدّیَ العطشان

ندبه خوان بر همه خبر بدهد
وَ اَنا بن الحسین، سر بدهد

آن حسینی که زیر پا مانده
نیزه‌ها در تنش بجا مانده
سرش از پیکرش جدا مانده
اثرِ خنجر از قفا مانده

تا که پیراهنش به غارت رفت
خواهرش، دخترش، اسارت رفت

 

 

معاونت فرهنگی

بازدیدها: 10

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *