پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام
هشدار درباره آینده جمعیت ایران؛ تک‌فرزندی و بی‌فرزندی چه بر سر هرم سنی می‌آورد؟
کارشناس حوزه جمعیت با هشدار نسبت به پیامدهای تداوم کاهش فرزندآوری گفت: ادامه روند فعلی می‌تواند هرم سنی جمعیت ایران را از وضعیت کنونی به سمت هرم وارونه سوق دهد. وضعیتی که افزایش جمعیت سالمندان و شکل‌گیری چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را به دنبال خواهد داشت.
فرزندآوری در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مسائل جمعیتی کشور تبدیل شده است. کاهش نرخ باروری، افزایش گرایش به تک‌فرزندی و وجود بخشی از خانواده‌های بدون فرزند. نگرانی‌هایی را درباره آینده ساختار سنی جمعیت ایران ایجاد کرده است.
در همین زمینه، صالح قاسمی، کارشناس حوزه جمعیت، به بررسی وضعیت خانواده‌های بدون فرزند، پیامدهای کاهش فرزندآوری. تغییرات هرم سنی جمعیت و میزان اثرگذاری مشوق‌های مالی پرداخت.
آیا خانواده‌های بدون فرزند در ایران افزایش یافته‌اند؟
قاسمی درباره افزایش خانواده‌های بدون فرزند گفت: این افزایش از نظر آماری مورد تأیید نیست و آمارهای موجود نشان نمی‌دهد که تعداد خانواده‌های بدون فرزند در سال‌های اخیر به شکل معنادار و محسوسی افزایش یافته باشد.
وی افزود: در نگرش‌سنجی‌ها و آمارهای موجود، حدود ۳ درصد از زوج‌هایی که به‌تازگی ازدواج می‌کنند. از ابتدا تصمیم دارند فرزند نداشته باشند. البته بخشی از این افراد پس از ورود به زندگی مشترک و گذشت چند سال از تصمیم خود منصرف می‌شوند. و صاحب فرزند می‌شوند، اما برخی نیز بدون فرزند باقی می‌مانند.
این کارشناس حوزه جمعیت ادامه داد: وجود خانواده‌های دو نفره و زوج‌هایی که فرزند ندارند. به خودی خود به معنای افزایش چشمگیر این پدیده در سال‌های اخیر نیست. اما بدون فرزند ماندن بخشی از زوج‌ها در نهایت به کاهش تعداد تولدها، نرخ باروری و نرخ رشد جمعیت منجر می‌شود.
پشیمانی برخی خانواده‌ها از نداشتن فرزند
قاسمی با اشاره به وضعیت برخی زوج‌های بدون فرزند بالای ۴۵ سال اظهار کرد: بخشی از این خانواده‌ها اعلام می‌کنند که خودشان تصمیم گرفته‌اند فرزند نداشته باشند. اما پس از عبور از سنین باروری، از تصمیم خود پشیمان شده‌اند.
وی افزود: برخی از این افراد معتقدند زندگی آنها دچار یکنواختی شده و نیازهای عاطفی و خانوادگی‌شان به شکل مطلوب تأمین نمی‌شود. البته این موضوع درباره همه خانواده‌های بدون فرزند صدق نمی‌کند و دلایل نداشتن فرزند در میان زوج‌ها متفاوت است.
کاهش فرزندآوری هرم سنی ایران را وارونه می‌کند
کارشناس حوزه جمعیت درباره پیامدهای ادامه روند فعلی فرزندآوری گفت: هرم سنی جمعیت ایران که در شرایط طبیعی باید قاعده‌ای گسترده از کودکان و جمعیت جوان داشته باشد. امروز بیشتر به یک استوانه شباهت پیدا کرده است. و در صورت تداوم روند کاهش تولدها، می‌تواند به سمت هرم وارونه حرکت کند.
قاسمی توضیح داد: در ساختار طبیعی جمعیت، تعداد کودکان و متولدان در پایین هرم بیشتر است. و با افزایش سن، از تعداد افراد کاسته می‌شود؛ اما کاهش مداوم تولدها موجب باریک شدن قاعده هرم و افزایش سهم گروه‌های سنی بالاتر می‌شود.
وی تأکید کرد: ادامه این روند به معنای افزایش جمعیت سالمند و گرفتار شدن کشور با پدیده سالخوردگی جمعیت است. اتفاقی که می‌تواند پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای کشور به همراه داشته باشد.
مشوق‌های مالی به تنهایی مشکل فرزندآوری را حل نمی‌کنند
قاسمی درباره نقش مشوق‌های مالی در افزایش فرزندآوری گفت: آنچه امروز در قانون جوانی جمعیت پیش‌بینی شده و به گفته او بخش محدودی از آن اجرا می‌شود. نمی‌تواند به تنهایی نقش یک مشوق مؤثر برای فرزندآوری را ایفا کند.
وی افزود: مشوق زمانی معنا پیدا می‌کند که فردی در ابتدا تصمیمی برای فرزنددار شدن ندارد و حمایت‌ها بتواند او را به فرزندآوری ترغیب کند. در حالی که بسیاری از امتیازات موجود بیشتر برای خانواده‌هایی است که خودشان تمایل به ازدواج و فرزندآوری دارند.
این کارشناس حوزه جمعیت با انتقاد از میزان اجرای قانون جوانی جمعیت اظهار کرد: در کنار حمایت‌های اقتصادی، باید برای تغییر نگرش و ارزش‌های اجتماعی نسبت به فرزندآوری نیز برنامه‌ریزی شود.
ضرورت تغییر نگاه جامعه به فرزند
قاسمی با تأکید بر نقش فرهنگ و رسانه در افزایش فرزندآوری گفت: باید نگاه جامعه نسبت به فرزند تغییر کند و فرزند به جای اینکه «سربار» تلقی شود. به عنوان یک «سرمایه» و ارزش در خانواده دیده شود.
وی افزود: فرهنگ‌سازی و فعالیت رسانه‌ها می‌تواند در تغییر این نگرش مؤثر باشد. فرزند نباید در ذهن خانواده مانعی برای موفقیت تلقی شود. بلکه باید بخشی از مسیر رشد و موفقیت خانواده و جامعه دیده شود.
چرا برخی خانواده‌ها به تک‌فرزندی روی می‌آورند؟
کارشناس حوزه جمعیت درباره دلایل گرایش برخی خانواده‌ها به تک‌فرزندی گفت: یکی از دلایل مهم، تصور رسیدن به «فرزند باکیفیت» از طریق اختصاص تمام امکانات و توجه خانواده به یک فرزند است؛ در حالی که کیفیت تربیت فرزند تنها به میزان امکانات مالی یا آموزشی والدین وابسته نیست.
قاسمی ادامه داد: بخش قابل توجهی از مهارت‌های فردی و اجتماعی کودکان در تعامل با همسالان شکل می‌گیرد. و داشتن خواهر یا برادر می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای تجربه تعامل، مشارکت، حل مسئله و مواجهه با چالش‌های اجتماعی ایجاد کند.
وی تصریح کرد: بنابراین، تصمیم برای تک‌فرزندی که با هدف تأمین امکانات بیشتر و تربیت بهتر فرزند گرفته می‌شود. در برخی موارد می‌تواند نتیجه‌ای متفاوت داشته باشد و فرصت‌های اجتماعی و تعاملی کودک را محدود کند.
کمال‌گرایی در تربیت فرزند؛ مانعی برای فرزند دوم
قاسمی همچنین کمال‌گرایی والدین در تربیت فرزند را یکی دیگر از عوامل مؤثر بر تک‌فرزندی دانست. و گفت: گاهی خانواده‌ها برای تأمین حداکثری رفاه، آموزش، امکانات و فرصت‌های مختلف برای یک فرزند، هزینه‌های مالی و روانی بسیار زیادی متحمل می‌شوند.
وی افزود: در چنین شرایطی، فرزند آن‌قدر برای خانواده پرهزینه و دشوار می‌شود که والدین از نظر مالی. روحی و روانی امکان داشتن فرزند دوم را از دست می‌دهند.
این کارشناس حوزه جمعیت در پایان تأکید کرد: برای اصلاح روند جمعیتی کشور، صرفاً نمی‌توان به مشوق‌های اقتصادی تکیه کرد. بلکه مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی باید همزمان به کار گرفته شود. تا فرزندآوری دوباره به عنوان یک ارزش در خانواده و جامعه تقویت شود.
بازدیدها: 0
