پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام
معیت امام علی(ع) با پیامبر(ص)؛ جلوهای از عظمت و فضایل رسول خدا(ص)
در بررسی رابطه امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) با پیامبر اکرم(ص)، معمولاً بخش زیادی از توجه به فضایل حضرت علی(ع) معطوف میشود. اما این رابطه از زاویهای دیگر، آینهای برای شناخت عظمت شخصیت پیامبر اکرم(ص) نیز هست.
پرسش مهم این است که چرا پیامبر اکرم(ص) حضرت علی(ع) را در برخی مأموریتهای نظامی، تبلیغی، قضایی و سیاسی اعزام میکرد. اما در بسیاری از موقعیتها، بهویژه هنگامی که مأموریت نیازمند حضور طولانی در خارج از مدینه بود. ایشان را در کنار خود یا در مدینه باقی میگذاشت؟
پاسخ را باید در جایگاه تربیتی، علمی، اخلاقی و مدیریتی پیامبر اکرم(ص) جستوجو کرد. پیامبری که شخصیت او چنان عظیم و تربیت او چنان عمیق بود که نزدیکترین شاگردان و یارانش، سالها از محضر او بهره میبردند.
پیامبر(ص)؛ انسانی که نزدیکترین یارانش را تربیت میکرد
امیرالمؤمنین(ع) در توصیف دوران همراهی خود با پیامبر اکرم(ص) در نهجالبلاغه میفرماید:
«وَ لَقَدْ کُنْتُ أَتَّبِعُهُ اتِّبَاعَ الْفَصِیلِ أَثَرَ أُمِّهِ، یَرْفَعُ لِی فِی کُلِّ یَوْمٍ مِنْ أَخْلَاقِهِ عَلَماً وَ یَأْمُرُنِی بِالِاقْتِدَاءِ بِهِ…»
یعنی من همانند بچهشتر که به دنبال مادر خود حرکت میکند، در پی پیامبر(ص) بودم. و آن حضرت هر روز نشانهای از اخلاق خود را برای من آشکار میکرد. و مرا به پیروی از آن فرمان میداد.
این سخن پیش از آنکه فقط گزارشی درباره فضیلت علی(ع) باشد. تصویری از عظمت شخصیت تربیتی پیامبر اکرم(ص) ارائه میکند.
پیامبر(ص) انسانی بود که رفتار و اخلاقش خود مدرسهای برای تربیت انسانها بود. به گونهای که نزدیکترین افراد به او، نه فقط از سخنانش، بلکه از رفتار و منش او درس میآموختند.
قرآن کریم نیز این حقیقت را با تعبیری بسیار بلند بیان میکند:
«وَإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»
«و به راستی تو دارای اخلاقی عظیم و والا هستی.»
بنابراین، یکی از مهمترین فضایل پیامبر(ص)، عظمت اخلاقی و قدرت تربیتی آن حضرت بود. شخصیتی که صرف حضور در کنار او، زمینه آموختن اخلاق، ایمان و معرفت را فراهم میکرد.
چرا علی(ع) اینهمه به پیامبر(ص) نزدیک بود؟
امیرالمؤمنین(ع) در ادامه سخنان خود درباره پیامبر(ص) میفرماید که رسول خدا(ص) هر سال مدتی در غار حرا خلوت میگزید. و علی(ع) او را میدید و جز او کسی پیامبر(ص) را در آن حال نمیدید.
امام علی(ع) همچنین میفرماید:
«وَ لَمْ یَجْمَعْ بَیْتٌ وَاحِدٌ یَوْمَئِذٍ فِی الْإِسْلَامِ غَیْرَ رَسُولِ اللهِ وَ خَدِیجَةَ وَ أَنَا ثَالِثُهُمَا، أَرَى نُورَ الْوَحْیِ وَ الرِّسَالَةِ وَ أَشُمُّ رِیحَ النُّبُوَّةِ.»
این تعبیر، جلوهای از عظمت و معنویت پیامبر اکرم(ص) را نشان میدهد.
حضرت علی(ع) از نزدیک شاهد دوران پیش از بعثت، آغاز وحی و شکلگیری رسالت بود. این نزدیکی به پیامبر(ص) نشان میدهد که رسول خدا(ص) تا چه اندازه دارای شخصیتی اثرگذار بود که تربیت و مصاحبت با او میتوانست انسانهایی بزرگ را پرورش دهد.
پیامبر(ص)؛ محور تربیت و هدایت
یکی از ویژگیهای برجسته پیامبر اکرم(ص)، توانایی ایشان در ساختن انسان بود.
رسول خدا(ص) جامعهای را که گرفتار جاهلیت، تعصب، بتپرستی و اختلافات قبیلهای بود. به جامعهای توحیدی تبدیل کرد. و انسانهایی همچون سلمان، ابوذر، مقداد، عمار و علی(ع) را تربیت نمود.
قرآن کریم درباره مأموریت تربیتی پیامبر(ص) میفرماید:
«هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ»
خداوند پیامبری از میان آنان برانگیخت تا آیات الهی را بر آنان بخواند. آنان را تزکیه کند و کتاب و حکمت را به آنان بیاموزد.
در این آیه، سه مأموریت مهم پیامبر(ص) بیان شده است: تلاوت آیات، تزکیه انسانها و تعلیم کتاب و حکمت.
بنابراین، نزدیکی و همراهی حضرت علی(ع) با پیامبر(ص) را میتوان در چارچوب همین رسالت عظیم تربیتی مشاهده کرد.
پیامبر(ص)؛ الگویی که حضورش تربیتکننده بود
خداوند درباره رسول اکرم(ص) میفرماید:
«لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»
«قطعاً برای شما در رسول خدا الگویی نیکوست.»
نکته مهم این است که خداوند تنها سخنان پیامبر(ص) را حجت قرار نمیدهد. بلکه خود شخصیت و رفتار پیامبر(ص) را الگو معرفی میکند.
از این منظر، همراهی نزدیک امیرالمؤمنین(ع) با پیامبر(ص)، فرصتی استثنایی برای مشاهده عملی این الگوی الهی بود.
حضرت علی(ع) فقط از پیامبر(ص) سخن نمیشنید. بلکه اخلاق، عبادت، صبر، شجاعت، عدالت، رحمت، مدیریت و شیوه برخورد پیامبر(ص) با مردم را از نزدیک مشاهده میکرد.
این مسئله یکی از جلوههای عظمت شخصیت پیامبر اکرم(ص) است.
چرا پیامبر(ص) علی(ع) را در مدینه باقی میگذاشت؟
با این نگاه، ماجرای باقی ماندن حضرت علی(ع) در مدینه معنای عمیقتری پیدا میکند.
پیامبر اکرم(ص) در برخی مأموریتها حضرت علی(ع) را به عنوان فرمانده، قاضی یا مبلغ اعزام میکرد. اما در برخی شرایط، حضور ایشان در کنار پیامبر(ص) یا در مدینه ضروری بود.
این مسئله میتواند نشان دهد که پیامبر(ص) در تربیت و پرورش نیروهای شایسته، به مصاحبت و آموزش مستقیم اهمیت ویژهای میداد.
حضرت علی(ع) سالها در کنار رسول خدا(ص) بود. و از این مدرسه عظیم الهی بهره برد.
در حقیقت، پیامبر(ص) شخصیتی نبود که تنها با فرمان و دستور جامعه را اداره کند. بلکه با تربیت انسانهای بزرگ، آینده امت اسلامی را نیز میساخت.
ماجرای تبوک و آشکار شدن عظمت شخصیت پیامبر(ص)
یکی از روشنترین نمونهها، ماجرای تبوک است.
هنگامی که پیامبر اکرم(ص) برای حرکت به سوی تبوک آماده شد، حضرت علی(ع) را در مدینه باقی گذاشت. منافقان تلاش کردند این تصمیم را به گونهای دیگر جلوه دهند. و گفتند پیامبر(ص) علی(ع) را از خود دور کرده است.
در اینجا پیامبر اکرم(ص) با بیان حدیث مشهور منزلت، حقیقت را روشن کرد:
«أَمَا تَرْضَى أَنْ تَکُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى، إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی؟»
«آیا خشنود نیستی که نسبت به من همانند جایگاه هارون نسبت به موسی را داشته باشی. جز اینکه پس از من پیامبری نیست؟»
این سخن، در کنار موضوع فضیلت حضرت علی(ع)، تصویری از حکمت، دقت و آیندهنگری پیامبر اکرم(ص) نیز ارائه میکند.
رسول خدا(ص) در برابر شایعات منافقان، جایگاه واقعی تصمیم خود را تبیین کرد. و نشان داد که باقی گذاشتن علی(ع) در مدینه به معنای کنار گذاشتن او نیست. بلکه او را در جایگاهی قرار داده است که برای اداره امور مدینه و حفظ نظم جامعه اسلامی ضروری بود.
فضیلت بزرگ پیامبر(ص): ساختن انسانهایی در تراز رسالت
یکی از مهمترین فضایل پیامبر اکرم(ص) را باید در تربیت انسانهای بزرگ جستوجو کرد.
بزرگی یک رهبر فقط به قدرت او در اداره حکومت یا پیروزی در میدان جنگ نیست. بلکه یکی از مهمترین معیارهای عظمت او، توانایی تربیت انسانهایی است که پس از او بتوانند حامل دانش، اخلاق و پیام او باشند.
پیامبر اکرم(ص) چنین مدرسهای را بنا کرد.
حضرت علی(ع) که از کودکی در کنار پیامبر(ص) پرورش یافت، نمونهای برجسته از تأثیر این تربیت بود. اما این مسئله در نهایت ما را به شخصیت خود پیامبر(ص) بازمیگرداند: پیامبری که اخلاقش عظیم، رفتارش الگو، سخنش هدایتگر و تربیتش انسانساز بود.
پیامبر اکرم(ص)، پیش از آنکه تنها یک رهبر سیاسی باشد. معلم انسانها، مربی جانها و اسوه کامل اخلاق بود. و معیت نزدیک حضرت علی(ع) با ایشان، یکی از روشنترین جلوههای این عظمت تربیتی و معنوی است.
بازدیدها: 0
