پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام
محبت و دشمنی برای خدا؛ نشانه‌ای از ایمان واقعی در قرآن و روایات
محبت و دشمنی برای خدا از مهم‌ترین نشانه‌های ایمان در آموزه‌های اسلامی است. در نگاه قرآن و اهل‌بیت(ع)، ایمان تنها به انجام عبادت‌هایی مانند نماز و روزه محدود نمی‌شود. بلکه باید در انتخاب دوست، نوع محبت، موضع‌گیری در برابر حق و باطل و روابط انسان با دیگران نیز نمود پیدا کند.
امام صادق(ع) در روایتی می‌فرماید:
«أَحِبَّ فِي اللَّهِ، وَأَبْغِضْ فِي اللَّهِ، وَوَالِ فِي اللَّهِ، وَعَادِ فِي اللَّهِ؛ فَإِنَّهُ لَا تُنَالُ وَلَايَةُ اللَّهِ إِلَّا بِذَلِكَ، وَلَا يَجِدُ رَجُلٌ طَعْمَ الْإِيمَانِ وَإِنْ كَثُرَتْ صَلَاتُهُ وَصِيَامُهُ حَتَّى يَكُونَ كَذَلِكَ.»
یعنی: «برای خدا دوست بدار، برای خدا دشمن بدار. برای خدا ولایت بورز و برای خدا دشمنی کن. زیرا ولایت خدا جز با این به دست نمی‌آید. و انسان طعم ایمان را نمی‌چشد. هرچند نماز و روزه‌اش بسیار باشد، مگر اینکه چنین باشد.»
محبت و دشمنی برای خدا یعنی چه؟
منظور از حب و بغض فی‌الله این نیست که انسان بر اساس خشم، کینه، تعصب یا منافع شخصی با دیگران رفتار کند. معیار در محبت و بیزاری مؤمن باید حق و رضایت الهی باشد.
«محبت برای خدا» یعنی انسان به دلیل ایمان، تقوا، خیرخواهی و صفات نیک، دیگران را دوست بدارد. و در مسیر خیر و حق با آنان همراهی کند. در مقابل، «بغض برای خدا» به معنای مخالفت با ظلم، فساد، شرک، ستم و رفتارهایی است که با ارزش‌های الهی ناسازگارند.
بنابراین ممکن است انسان با فردی اختلاف نظر یا حتی اختلاف شخصی داشته باشد. اما این اختلاف نباید موجب ظلم، تهمت، بی‌عدالتی یا خروج از حق شود.
قرآن؛ ایمان در رفتار انسان نیز آشکار می‌شود
قرآن کریم ایمان را تنها یک ادعای زبانی نمی‌داند و برای آن آثار عملی و قلبی بیان می‌کند. خداوند در سوره مجادله می‌فرماید:
«لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ…»
«قومی را که به خدا و روز قیامت ایمان دارند نمی‌یابی که با کسانی که با خدا و پیامبرش مخالفت می‌کنند. دوستی داشته باشند.»
خداوند در ادامه همین آیه می‌فرماید:
«أُولَٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ»
«آنان کسانی هستند که خدا ایمان را در دل‌هایشان نوشته و استوار کرده است.»
این آیه نشان می‌دهد که ایمان درونی انسان باید در نظام محبت‌ها و مواضع او نیز اثرگذار باشد.
حضرت ابراهیم(ع) و مرزبندی با باطل
یکی دیگر از آیات مهم در این زمینه، آیه چهارم سوره ممتحنه است که از موضع حضرت ابراهیم(ع) و مؤمنان همراه او سخن می‌گوید:
«إِنَّا بُرَآؤُا مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ…»
در این آیه، حضرت ابراهیم(ع) و همراهانش بر مرزبندی اعتقادی خود با شرک و بت‌پرستی تأکید می‌کنند.
این آیه نشان می‌دهد که مؤمن در برابر حق و باطل نمی‌تواند کاملاً بی‌تفاوت باشد. اما این مرزبندی باید در چارچوب عدالت و آموزه‌های الهی فهم شود. و نباید با کینه‌ورزی شخصی اشتباه گرفته شود.
محبت مؤمنان به یکدیگر
در کنار مرزبندی با باطل، قرآن کریم بر محبت و برادری میان مؤمنان تأکید فراوان دارد. خداوند در سوره حجرات می‌فرماید:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»
«مؤمنان برادر یکدیگرند.»
این برادری تنها یک عنوان نیست. بلکه باید در رفتار اجتماعی مؤمنان با یکدیگر آشکار شود. از جمله در کمک به دیگران، خیرخواهی، گذشت، نصیحت و حمایت از یکدیگر در مسیر حق.
خداوند در سوره فتح نیز درباره یاران پیامبر(ص) می‌فرماید:
«أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ»
«در برابر کافران استوار و میان خودشان مهربان‌اند.»
این آیه در کنار سایر آموزه‌های قرآن نشان می‌دهد که مؤمن باید در برابر ارزش‌های الهی استوار باشد و در روابط با مؤمنان، رحمت و مهربانی را فراموش نکند.
محبت برای خدا و شیرینی ایمان
در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است:
«ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ…»
سه ویژگی است که هر کس آنها را داشته باشد، شیرینی ایمان را می‌چشد. از جمله اینکه خدا و پیامبرش نزد او از هر چیز محبوب‌تر باشند و انسان را تنها برای خدا دوست بدارد.
این مضمون با سخن امام صادق(ع) درباره «چشیدن طعم ایمان» ارتباط مستقیم دارد. از این منظر، ایمان زمانی از یک باور ذهنی فراتر می‌رود که در قلب انسان به محبت تبدیل شود. و این محبت در رفتار و انتخاب‌های او نیز اثر بگذارد.
ایمان کامل و تنظیم روابط بر اساس خدا
از امام صادق(ع) همچنین نقل شده است:
«مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَهُوَ مِمَّنْ كَمُلَ إِيمَانُهُ.»
«هر کس برای خدا دوست بدارد. برای خدا دشمن بدارد، برای خدا عطا کند و برای خدا دریغ کند. از کسانی است که ایمانشان کامل شده است.»
این روایت نشان می‌دهد که معیار الهی باید در بخش‌های مختلف زندگی انسان حضور داشته باشد. حتی در بخشش و دریغ کردن، دوستی و مخالفت و نوع ارتباط با دیگران.
حب و بغض فی‌الله؛ دوری از تعصب و کینه شخصی
یکی از نکات مهم در فهم این آموزه، تفاوت میان «بغض فی‌الله» و کینه شخصی است. اگر انسان به دلیل اینکه فردی به او آسیب زده، از روی انتقام‌جویی یا حسادت او را دشمن بدارد. این الزاماً «بغض فی‌الله» نیست.
در نگاه دینی، معیار باید حق باشد. مؤمن حتی در هنگام اختلاف و دشمنی نیز نباید از عدالت خارج شود. بنابراین محبت برای خدا به معنای تعصب نسبت به دوستان و بغض برای خدا به معنای دشمنی با هر مخالفی نیست. بلکه هر دو باید تابع حق، عدالت و رضایت الهی باشند.
جمع‌بندی
آموزه «حُبّ و بُغض فی‌الله» نشان می‌دهد که ایمان در اسلام تنها به عبادت‌های فردی محدود نیست. نماز و روزه جایگاه مهمی دارند. اما ایمان باید در قلب و روابط اجتماعی انسان نیز ظهور پیدا کند.
مؤمن کسی است که محبت اصلی خود را بر اساس خدا تنظیم می‌کند؛ اهل حق و خیر را دوست می‌دارد. در برابر ظلم و باطل بی‌تفاوت نیست. و در عین حال حتی هنگام اختلاف نیز از عدالت و اخلاق فاصله نمی‌گیرد.
از همین رو، سخن امام صادق(ع) که «انسان طعم ایمان را نمی‌چشد، هرچند نماز و روزه‌اش بسیار باشد». ناظر به همین حقیقت است که ایمان واقعی باید در عمق شخصیت و انتخاب‌های انسان اثر بگذارد. و معیار محبت، دوستی، مخالفت و رفتار او را الهی کند.
بازدیدها: 2
