راهکار مقابله با فساد و بحران مدیریت؛ نگاه علیرضا پناهیان به مدل مشارکت مردمی

به گزارش هیات رزمندگان اسلام تجمعات مردمی میدان حضرت ولی‌عصر(عج) از شب نخست «جنگ رمضان». با مشارکت هیئت رزمندگان اسلام، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و مجموعه‌های مردمی آغاز شده. و با بخش‌های متنوعی از جمله غرفه کودک، رسانه و بین‌الملل، موکب‌های ایرانی و عراقی، پردیس پایش سلامت، ختم قرآن، خوشنویسی و برنامه‌های فرهنگی همراه است.

حجت‌الاسلام علیرضا پناهیان، استاد حوزه و دانشگاه، در این اجتماع با بیان اینکه موضوع «قدرت مردم و اثرگذاری حضور مردم» بحث محوری چند شب پیاپی او خواهد بود. تأکید کرد تجربه تمدن غرب نشان داده «دموکراسی» می‌تواند به سازوکاری برای دور شدن مردم از صحنه اداره کشور تبدیل شود.

نقد دموکراسی غربی

پناهیان با اشاره به تجربه لیبرال‌دموکراسی گفت در این مدل، مردم پای صندوق رأی می‌آیند اما «مقدرات فرهنگی و اقتصادی» پشت پرده مدیریت می‌شود و مشارکت واقعی جای خود را به سازوکارهای تبلیغاتی می‌دهد. او در ادامه مدعی شد رخدادهایی مانند دوران کرونا ضعف‌های این الگو را آشکارتر کرد و افزود در شب‌های آینده درباره «نقد لیبرال‌دموکراسی» بیشتر سخن خواهد گفت.

بزرگ‌ترین فریب تاریخ بشر همین دموکراسیِ فریبنده است.

با قانون، فساد جمع نمی‌شود

این استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش با تمرکز بر مسئله فساد اداری گفت حتی با مسئولان «خوب» نیز کنترل کامل مجموعه‌های اجرایی ممکن نیست. و به «انبوه مدیران میانی» اشاره کرد. او نتیجه گرفت اتکا به تغییر دولت‌ها یا مطالبه‌گری صرف از مسئولان، بدون افزایش نقش مردم در اداره امور، به حل ریشه‌ای مشکلات منجر نمی‌شود.

الگوی مطلوب؛ مشارکت، نظارت، واگذاری

پناهیان با یادکردی از شهید آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی و نیز نقل توصیه‌هایی از رهبر انقلاب، سه محور را برای مردمی‌سازی برشمرد: افزایش مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌ها، نظارت مردم بر رفتار مدیران، و واگذاری بخشی از امور از دولت به مردم با طراحی سازوکار اجرایی توسط نخبگان.

او در همین زمینه به جمله‌ای منسوب به شهید رئیسی اشاره کرد: انتخابات پایان مشارکت مردم در اداره جامعه نیست. آغاز مشارکت مردم در اداره جامعه است.

• پناهیان: مردم نباید پس از رأی دادن به خانه برگردند.
• تأکید بر مشارکت مستقیم در تصمیم‌سازی و نظارت
• نقد لیبرال‌دموکراسی و «پشت‌پرده» اداره کشورها
• روایت او از محدودیت کنترل «مدیران میانی»
• میدان ولی‌عصر(عج)، نمونه تقسیم کار مردمی

میدان ولی‌عصر(عج) به‌مثابه نمونه «تقسیم کار مردمی»

پناهیان با اشاره به شکل برگزاری تجمعات میدان ولی‌عصر(عج) گفت یکی از نقاط قوت این مراسم «اداره غیرمتمرکز و مردمی» آن است. الگویی که به گفته او از حالت فرمایشی فاصله می‌گیرد. و ظرفیت‌های محله‌ای و گروه‌های کوچک مردمی را فعال می‌کند.

او همچنین با تأکید بر استمرار حضور اجتماعی، گفت مشارکت مردم نباید به رأی دادن و بازگشت به خانه محدود شود. و باید به شکل «پیگیری، نظارت و مسئولیت اجتماعی» در زندگی روزمره نهادینه شود.

• پناهیان «قدرت مردم» را محور اصلی بحث چندشبی خود معرفی کرد.
• دموکراسی غربی از نگاه او مشارکت واقعی را به «نمایش مشارکت» تقلیل می‌دهد.
• او تأکید کرد کنترل فساد صرفاً با قانون و قوه قضاییه یا با «مسئول خوب» ممکن نیست.
• سه‌گانه پیشنهادی برای مردمی‌سازی: مشارکت در تصمیم‌گیری، نظارت عمومی، واگذاری بخشی از امور به مردم.
• تجمع میدان ولی‌عصر(عج) به‌عنوان نمونه‌ای از «اداره مردمی و غیرمتمرکز» معرفی شد.