ماه مهمانی خدا از راه رسید و فردا پنج‌شنبه، نخستین روز از ماه مبارک رمضان است. ماهی سرشار از رحمت، مغفرت و برکت. در روایات اسلامی، عظمت این ماه به‌گونه‌ای توصیف شده که خداوند متعال در نهایت کرامت و مهربانی از بندگان خود پذیرایی می‌کند. و درهای رحمت را به روی آنان می‌گشاید.

عظمت ماه مبارک رمضان در کلام پیامبر اکرم (ص)

محمد بن عبدالله درباره ماه رمضان می‌فرماید:

«ای مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت به شما روی آورد. ماهی که نزد خدا از همه ماه‌ها برتر است. روزهایش برترین روزها، شب‌هایش برترین شب‌ها و ساعاتش برترین ساعات است. شما در این ماه به مهمانی خدا دعوت شده‌اید و نفس‌های شما تسبیح، خوابتان عبادت، اعمالتان پذیرفته و دعاهایتان مستجاب است.»

در حدیثی دیگر آمده است که رمضان به این نام خوانده شده، زیرا گناهان را می‌سوزاند. و انسان را از آلودگی‌ها پاک می‌کند.

اعمال شب اول ماه رمضان

شب اول این ماه، فرصتی طلایی برای آغاز یک تحول معنوی است. مهم‌ترین اعمال شب و روز اول ماه رمضان در منابع دینی چنین بیان شده است:

۱. استهلال و رؤیت هلال ماه

استهلال به معنای جست‌وجوی هلال ماه است. مستحب است مسلمانان در شب اول، به آسمان نگاه کرده و هلال ماه رمضان را مشاهده کنند. نقل شده است هرگاه پیامبر اکرم (ص) هلال ماه رمضان را رؤیت می‌کردند. رو به قبله می‌ایستادند و دعای مخصوص این شب را می‌خواندند. و از خداوند امنیت، ایمان، سلامتی و توفیق عبادت را طلب می‌کردند.

همچنین خواندن دعای چهل‌وسوم صحیفه سجادیه هنگام رؤیت هلال توصیه شده است.

۲. غسل شب اول رمضان

غسل کردن به نیت اول ماه رمضان از اعمال مستحب مؤکد است. و سبب طهارت ظاهری و آمادگی روحی برای ورود به ماه بندگی می‌شود.

۳. زیارت امام حسین (ع)

زیارت حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در شب اول ماه رمضان بسیار سفارش شده است. طبق روایات، هر کس آن حضرت را زیارت کند. گناهانش آمرزیده می‌شود و از ثواب حجاج و عمره‌گزاران بهره‌مند خواهد شد. کسانی که امکان حضور در کربلا ندارند. می‌توانند زیارت‌نامه آن حضرت را از راه دور قرائت کنند.

۴. قرائت دعای جوشن کبیر و سوره حج

خواندن دعای جوشن کبیر و نیز تلاوت سوره «حج» در این شب نورانی سفارش شده است.

۵. نماز شب اول ماه رمضان

اقامه دو رکعت نماز مستحب نیز از دیگر اعمال این شب است. در هر رکعت پس از سوره حمد، سوره «انعام» خوانده می‌شود. و از خداوند درخواست می‌شود انسان را از بلاها و دردها حفظ کند.

اعمال روز اول ماه رمضان

روز نخست رمضان نیز آداب و اعمال ویژه‌ای دارد که انجام آن‌ها آغاز مسیر بندگی را پربرکت‌تر می‌کند.

۱. غسل روز اول

غسل در روز اول ماه رمضان مستحب است. و نشانه احترام به آغاز ماه عبادت و طهارت است.

۲. صدقه دادن

صدقه دادن در اولین روز رمضان موجب دفع بلا و افزایش برکت در طول ماه می‌شود.

۳. نماز مستحبی روز اول

دو رکعت نماز خوانده می‌شود:

• رکعت اول: سوره حمد و «اِنّا فَتَحنا»

• رکعت دوم: سوره حمد و هر سوره دلخواه

۴. دعای بعد از طلوع فجر

پس از طلوع فجر، خواندن دعایی منقول از امام صادق (ع) توصیه شده است که در آن از خداوند توفیق روزه‌داری، قبولی اعمال و سلامت در این ماه درخواست می‌شود.

اعمال شب و روز اول ماه رمضان فرصتی ارزشمند برای شروعی تازه در مسیر بندگی است. استهلال، غسل، زیارت، نماز و دعا، دل را برای ورود به ضیافت الهی آماده می‌کند. اگر این ماه را با نیت خالص و توجه قلبی آغاز کنیم. می‌توانیم از برکات بی‌پایان آن بهره‌مند شویم. و با قلبی پاک به استقبال شب‌های قدر برویم.

ماه رمضان، بهترین فرصت برای بازگشت، توبه و ساختن خویش است؛ پس این آغاز نورانی را قدر بدانیم.