بزم عاشقان ۹

رابطه ولایت و تقرب به پروردگار در زیارت عاشورا

در زیارت عاشورا، رابطه‌ی ولایت و تقرب به پروردگار تنها در عبارت «یا اباعبدالله، إنی أتقرب إلى الله» خلاصه نمی‌شود. بلکه این معنا در چند فراز دیگر نیز به‌روشنی تکرار و تأکید شده است. یکی از این فرازها عبارت «أَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ إِلَيْكُمْ بِمُوَالَاتِكُمْ وَ مُوَالَاةِ وَلِيِّكُمْ» است.

در این بخش، زائر اعلام می‌کند که تقرب به خداوند از مسیر دوستی و ولایت‌پذیری اهل‌بیت علیهم‌السلام و نیز ولایت‌مداری نسبت به دوستان آنان تحقق می‌یابد.

این بیان، علاوه بر تاکید بر تقرب الهی، بر پیوند عمیق با جبهه‌ی حسینی و شبکه‌ی ولایتمداران عاشورایی نیز دلالت دارد.

فراز سوم و بسیار مهمی که به این حقیقت اشاره می‌کند. عبارت «اللَّهُمَّ إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ فِي مَوْقِفِي هَذَا وَ أَيَّامِ حَيَاتِي بِالْبَرَاءَةِ مِنْهُمْ وَ اللَّعْنَةِ عَلَيْهِمْ وَ بِالْمُوَالَاةِ لِنَبِيِّكَ وَ آلِ نَبِيِّكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ» است. در این عبارت، تقرب به خداوند در سه بُعد مهم بیان می‌شود:

1. از نظر زمان: با تعبیر «فِي هَذَا الْيَوْمِ» که به روز عاشورا اشاره دارد.
2. از نظر مکان: با تعبیر «فِي مَوْقِفِي هَذَا» که ناظر به جایگاه مقدس زیارت، یعنی کربلاست؛
3. از نظر استمرار و امتداد زندگی: با تعبیر «وَ أَيَّامِ حَيَاتِي» که نشان می‌دهد ولایتمداری، محدود به یک روز یا یک مکان نیست. بلکه باید در تمام طول زندگی استمرار داشته باشد.

بر این اساس، ولایتمداری در زیارت عاشورا تنها یک حالت احساسی یا مقطعی نیست. بلکه یک موضع‌گیری دائمی، تاریخی و تمدنی است. موضعی که در همه‌ی عاشوراها و کربلاهای تاریخ تکرار می‌شود.

زائر در این زیارت اعلام می‌کند که مسیر او، مسیر برائت از دشمنان حق و موالات با پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و اهل‌بیت علیهم‌السلام است.

از این منظر، زیارت عاشورا بار دیگر بر مبنای توحیدی خود تأکید می‌کند؛ مبنایی که ستون اصلی آن ولایت است. در حقیقت، تقرب به خداوند در این زیارت، از مسیر محبت، تبعیت، برائت و ولایت‌مداری معنا پیدا می‌کند. و همین حقیقت، روح اصلی فرهنگ عاشورا را شکل می‌دهد.