ولایت‌شناسی از نظر حضرت زهرا (س)؛ ستون خیمه امت

مسجد پیامبر پر از مهاجر و انصار بود. اندکی پس از رحلت رسول خدا، دخترش با دلی سوخته وارد شد. همه چشم به او دوختند. او آمده بود تا حقیقتی بزرگ را یادآوری کند. فدک در ظاهر موضوع بود، اما ولایت در عمق سخن او می‌درخشید. ولایت‌شناسی حضرت زهرا از همین خطبه آغاز می‌شود.

ولایت؛ نظم‌دهنده دین و امان از تفرقه

حضرت در خطبه، فلسفه احکام را یکی‌یکی توضیح می‌دهد. ایمان را پاک‌کننده دل از شرک می‌داند. نماز را راه دوری از تکبر می‌نامد. زکات را مایه پاکی جان و برکت روزی می‌شمارد. روزه اخلاص را محکم می‌کند و حج پایه‌های دین را برمی‌افرازد. عدل نیز دل‌ها را به هم نزدیک می‌کند.

سپس به ولایت می‌رسد و می‌فرماید:

«طاعتنا نظاماً للملة و إمامتنا أماناً من الفرقة»

معنایش روشن است. پیروی از اهل‌بیت به دین نظم می‌دهد. امامت نیز امت را از پراکندگی نجات می‌دهد. شارحان این فراز می‌گویند امامت واجب شد تا هر کسی ادعای رهبری نکند. اگر چنین نبود، دین به حکومت‌های پراکنده تقسیم می‌شد.

امامت؛ اصل دین، نه فرع آن

پژوهشگران در خطبه فدکیه دو استدلال برجسته یافته‌اند. استدلال نخست به قرآن برمی‌گردد. آیه تبلیغ امامت را اصل دین نشان می‌دهد. پس هر که از امامت روی بگرداند، از قرآن هم دور می‌شود.

استدلال دوم تندتر است. حضرت روی‌گردانی از امامت را در حد شرک می‌شمارد. ولایت‌شناسی حضرت زهرا امامت را فرعی کنار دین نمی‌بیند. او امامت را جزء اصلی دین می‌داند. این نگاه به ولایت جایگاهی بلند می‌دهد.

ولایت با زبان قرآن

حضرت ادعای خود را بی‌دلیل رها نمی‌کند. او در خطبه از آیات قرآن مدد می‌گیرد. با این آیات جایگاه اهل‌بیت را روشن می‌کند. سپس مقام امام علی (ع) را به‌طور ویژه توضیح می‌دهد.

پس شناخت ولی بر قرآن و سنت پیامبر تکیه دارد. این روش به ما درس می‌دهد. ما نیز باید ولایت را با دلیل بشناسیم، نه با تقلید کورکورانه.

ولیِ واقعی چگونه رهبری می‌کند؟

حضرت در روزهای پایانی عمر هم از ولایت دست نکشید. زنان مهاجر و انصار به عیادتش آمدند. او برایشان از امام علی (ع) سخن گفت. از کنار رفتن او از صحنه حکومت شگفت‌زده شد.

سپس تصویری زیبا از رهبری او کشید. گفت اگر زمام امر دست او بود، مردم را آرام به مقصد می‌رساند. حتی اگر مردم از حق دور می‌شدند، او با نرمی راهشان می‌برد. نه مرکب از پا می‌افتاد و نه سوار خسته می‌شد.

این تصویر ولایت‌شناسی حضرت زهرا را کامل می‌کند. ولیِ واقعی با مهربانی و دانایی راه می‌برد.

شناخت ولی، امروز هم راهگشاست

ولایت‌شناسی یعنی شناختن سه چیز. نخست، جایگاه ولی را می‌شناسیم. سپس نقش او را در وحدت امت می‌فهمیم. در پایان، هزینه رها کردن او را می‌بینیم.

حضرت زهرا هر سه را در یک خطبه آموخت. ایستادگی او نشان داد که ولایت ارزش هر رنجی را دارد. جامعه‌ای که محور ندارد، با هر باد از جا کنده می‌شود. اما جامعه‌ای که ولی را می‌شناسد، به آسانی پراکنده نمی‌شود. چنین جامعه‌ای در طوفان تفرقه راه گم نمی‌کند.

اللَّهُمَّ عَجِّلْ لِوَلِیِّكَ الْفَرَجَ

معاونت فرهنگی

بازدیدها: 2