همزمان با هفته بسیج، یاد حضرت امالبنین(س) فرصتی برای بازخوانی فرهنگ ایثار است. ایشان همسر امیرالمؤمنین علی(ع) و مادر حضرت عباس(ع) است. نام ایشان با مادری، وفاداری، معرفت و ایثار پیوند خورده است. وفات ایشان، روز تکریم مادران و همسران شهدا هم هست. این مناسبتها یک پیام مشترک دارند. پشت هر ایثارگر، خانهای تربیتکننده ایستاده است.
عاشورا فقط صحنه حضور قهرمانان میدان نبرد نبود. پشتوانه آن خانههایی بود که ایمان و غیرت دینی در آنها پرورش یافت. مادرانی هم بودند که فرزندانشان را با معرفت و محبت اهلبیت(ع) تربیت کردند.
حضرت امالبنین(س)؛ مادری در تراز مکتب اهلبیت(ع)
جایگاه حضرت امالبنین به نسبت خانوادگی با قهرمانان کربلا محدود نمیشود. معرفت، محبت و وفاداری ایشان به خاندان پیامبر اکرم(ص) از مهمترین ویژگیهای شخصیت ایشان است.
ثمره تربیت این بانو، فرزندانی بودند که در کربلا کنار امام حسین(ع) ایستادند. آنها در دفاع از حجت الهی جان خود را تقدیم کردند. حضرت عباس(ع) برجستهترین چهره این خاندان است. او در تاریخ عاشورا به نماد وفاداری، شجاعت، ادب و بصیرت تبدیل شد.
مادری که فرزندانش را با چنین روحیهای پرورش میدهد، فقط به موفقیت فردی آنها فکر نمیکند. آنها را برای ایفای مسئولیت در برابر حقیقت و جامعه آماده میکند.
مادری؛ نخستین سنگر تربیت انسانهای بزرگ
شخصیت انسان پیش از حضور در عرصههای اجتماعی، در خانواده شکل میگیرد. ایمان، مسئولیتپذیری، شجاعت و پایبندی به ارزشها با توصیه و سخنرانی نهادینه نمیشوند. این ارزشها باید در رفتار روزمره و شیوه تربیت فرزندان دیده شوند.
مادر در این فرایند جایگاهی بیبدیل دارد. او با رفتار، صبر و شیوه مواجهه با دشواریها، الگوهایی ماندگار در شخصیت فرزندان میسازد. در فرهنگ عاشورا، مادری فقط پرورش جسمی فرزند نیست. یعنی تربیت انسانهایی که در لحظه انتخاب، حق را بشناسند و در دفاع از آن تردید نکنند. حضرت امالبنین(س) نمادی از چنین نگرشی به مادری است.
فرهنگ ایثار؛ فراتر از میدان نبرد
وقتی از ایثار و شهادت حرف میزنیم، ذهنها به سمت میدان نبرد میرود. اما فرهنگ ایثار بسیار گستردهتر است. هر شهید بخشی از یک منظومه تربیتی و خانوادگی است. مادران، همسران و خانوادههایی که بر عهد خود با ارزشهای الهی ایستادند، همگی در این فرهنگ نقش دارند.
هفته بسیج یادآور همین فرهنگ است. در این هفته، از بسیجیان و ایثارگران یاد میکنیم. خانوادههایشان را هم نباید فراموش کنیم. به این ترتیب، تکریم خانوادههای شهدا فقط ادای احترام به گذشته نیست. پاسداشت یک سرمایه زنده اجتماعی و فرهنگی است. جامعهای که از مادران و همسران شهدا تجلیل میکند، از ارزشهایی تجلیل میکند که عزت، استقلال و استقامتش را ساختهاند.
مادران و همسران شهدا؛ روایت صبر و استقامت
کنار هر نام شهید، داستانی از صبر، انتظار و استقامت یک خانواده هست. مادر شهید فرزندش را با عشق و امید پرورش داده است. وقتی فرزندش برای دفاع از اعتقاد، وطن و مردم قدم برداشت، با دشوارترین آزمون زندگی روبهرو شد. مادران شهدا فقط داغدیده نیستند. حاملان پیام و فرهنگ نسلیاند که برای دفاع از ارزشهایش هزینه داده است.
صبر آنان به معنای فراموشی داغ نیست. عظمت این صبر در آن است که رنج شخصی را مانع زنده ماندن حقیقت نمیکنند. حقیقتی که فرزندشان برایش ایستاد.
همسران شهدا هم جایگاهی ویژه دارند. بسیاری از آنان پس از شهادت همسر، مسئولیتهای سنگین خانوادگی را بر دوش گرفتند. تربیت فرزندان، مواجهه با دشواریهای اقتصادی و حفظ آرمان شهید از این مسئولیتهاست. اگر شهادت اوج یک مجاهدت باشد، استمرار راه شهید در خانواده هم مجاهدتی بزرگ است.
از تکریم نمادین تا مسئولیت فرهنگی
فعالیتهای مناسبتی گاهی به چند مراسم و تصویر و جمله احساسی محدود میشوند. اما این مناسبتها ظرفیت بیشتری برای اثرگذاری فرهنگی دارند. تکریم مادران و همسران شهدا باید به جریانی فرهنگی و مستمر تبدیل شود. پنج اقدام در این مسیر مهم است:
- ثبت خاطرات: تجربههای مادران و همسران شهدا بخشی از تاریخ شفاهی جامعه است. ثبت آنها در کتاب، مستند و مصاحبه مانع فراموشی میشود.
- معرفی الگوهای تربیتی: بهجای تمرکز بر جنبه احساسی، باید شیوه تربیت و سبک زندگی خانوادههای شهدا را برای نسل جوان توضیح داد.
- حضور فعال در برنامهها: مادران و همسران شهدا فقط مخاطب مراسم تجلیل نیستند. میتوانند راویان اصلی فرهنگ ایثار باشند.
- پیوند با نسل جوان: دیدارهای هدفمند نوجوانان و جوانان با خانوادههای شهدا، انتقال ارزشهای دفاع مقدس را عمیقتر میکند.
- استمرار در طول سال: خانوادههای شهدا فقط در مناسبتهای تقویمی مهم نیستند. تکریم حقیقی ارتباط مستمر و توجه عملی میخواهد.
هیئتها و هفته بسیج؛ زنده نگهداشتن فرهنگ ایثار
هیئتهای مذهبی از مهمترین ظرفیتهای مردمی برای انتقال فرهنگ عاشورا هستند. ارتباط عاطفی و اعتقادی با جوانان و خانوادهها، آنها را در ترویج تکریم خانوادههای شهدا مؤثر میکند. هیئت رزمندگان اسلام هم ظرفیتهای فرهنگی، رسانهای، تربیتی و مردمی دارد. میتواند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کند.
چند اقدام ممکن است در هفته بسیج و در طول سال انجام شود. برنامههای روایتگری با حضور مادران و همسران شهدا از آنهاست. تولید محتوای رسانهای درباره سبک زندگی خانوادههای شهدا هم از اقدامات مفید است. همچنین باید بین نسل جدید و خانوادههای ایثارگر ارتباط برقرار کرد.
فرهنگ ایثار نباید به بازگویی خاطرات گذشته محدود شود. باید به الگویی عملی برای زندگی امروز تبدیل شود. جوانی که با روایت مادران شهدا آشنا میشود، باید نسبت آن را با مسئولیتهای خود بسنجد. این مسئولیتها در برابر جامعه، خانواده، دین و کشور است. هیئت وقتی در انتقال فرهنگ عاشورا موفق است که از بیان فضائل و مصائب اهلبیت(ع) فراتر برود. باید آن معارف را در رفتار اجتماعی، اخلاق و سبک زندگی مخاطبان نشان دهد.
سخن پایانی؛ آنان که فرزندانشان رفتند، اما راهشان را زنده نگه داشتند
وفات حضرت امالبنین(س) فرصتی برای تأمل در معنای مادری، وفاداری و ایثار است. نام این بانو با کربلا و وفاداری به اهلبیت(ع) پیوند خورده است. امروز الگویی برای بازشناسی جایگاه مادران و خانوادههایی است که عزیزترین سرمایههای خود را در راه حقیقت تقدیم کردند.
مادران و همسران شهدا بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این سرزمیناند. آنان فقط بازماندگان یک حادثه نیستند. حاملان پیام نسلیاند که برای باورهایش ایستاد. وظیفه جامعه فقط ستایش صبر آنان نیست. باید این فرهنگ را بشناسد، روایت کند، به نسل آینده منتقل کند و در زندگی اجتماعی جاری سازد.
اگر شهید با خون خود حقیقت را امضا کرد، خانواده شهید با صبر و وفاداری، روایت آن حقیقت را زنده نگه داشت. یاد حضرت امالبنین(س)، مادران شهدا و همسران صبور و ایثارگر آنان گرامی باد.
ذکر روز شنبه: «یا رب العالمین»
اللَّهُمَّ عَجِّلْ لِوَلِیِّكَ الْفَرَجَ
بازدیدها: 0
پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام








