برای یافتن پاسخ سؤال بالا، باید به مطالب ذیل توجه کنید:
۱- بايد دانست اسباب و علل پديده ها ، منحصر به اسباب عادي و محسوس نيست و خداوند در جهان هستي براي بعضي پديده ها چندين علت قرار داده است به طوريكه بعضي از اين اسباب داراي اثرات خاصي بر روي اشياء هستند .
بنابرآنچه گفته شد معلوم مي شود كه چشم زخم مي تواند يكي از علل و عوامل پاره اي حوادث ناگوار باشد –چنانكه در روايات به ان اشاره شده است _ همان طور كه هزاران عامل ديگر نيز مي توانند علت حوادث ناگوار باشند مثل برف ، باران ، سيل ، زلزله ، رعد و برق ، طوفان ، بي احتياطي ، خشم ، بدگماني ، حسادت ، غيبت ، دروغ ، ناسزاگويي، اعتماد بدون تحقيق ، بي اعتمادي بدون دليل ، و صدها و هزاران عامل ديگر كه هر كدام مي توانند موجب بروز حادثه اي بد و ناگوار براي ما يا ديگران باشند ؛ بنابراين چشم زخم هم علتي است مثل بقيه علل و تفاوت خاصي با ديگر علل طبيعي يا غير طبيعي( ماوراء الطبيعي ) ندارد .
بنابراين همان طور كه وجود ارتباط علي و معلولي در بسياري از پديده ها منافاتي با عدالت خداوند ندارد بلکه اساسا نظام علي حقيقتي ضروري و اجتناب تاپذير در عالم است ، وجود قدرت و نيرويي در چشم _ كه باعث ايجاد نوعي اثرات در اشياء ميشود _ هم با عدالت خداوند تضادي ندارد و بخشي از نظام ضروري علي است.
از طرف ديگر هم چنانكه اثر بسياري از پديده ها را مي توان توسط عواملي ديگر از بين برد ، اثر چشم زخم را هم مي توان از راههاي خاصي خنثي كرد .
۲- از روايات معصومين (ع) بر مي آيد كه چشم زخم واقعيت دارد و در وجود انسانها و حيوانات و اشياء ديگر اثرگذار است رسول اكرم(ص) فرمود: «چشم زخم واقعيت دارد و مرد را در قبر و شتر را در ديگ قرار مى دهد»، (بحارالانوار، ج ۶۳، ص ۲۶) يعني شخص در اثر چشم زخم ممكن است بميرد و شتر در اثر چشمزخم مريض شود و صاحبش از ترس تلف شدنش آن را ذبح كندو ديگ بپزد. و از رسول گرامى اسلام روايت شده كه آن حضرت روزى از قبرستان بقيع مى گذشت. در آنجا فرمود: «به خدا قسم بيشتر اهل اين قبرستان به سبب چشمزخم در اين جا آرميده اند»( تفسير منهج الصادقين، ج ۹، ص ۳۹۱).
در روايات راههاي خنثي كردن اثر چشم زخم هم بيان شده است كه به برخي از آنها اشاره مي شود.
۱- از امام صادق(ع) روايت شده است: «هر كس از سيرت و صورت برادر مسلمانش خشنود شود، خدا را ياد كند؛ زيرا وقتى خداوند را به ياد آورد ضررى به برادر مؤمنش نمى رسد»، (بحارالانوار، ج ۶۰ ، ص ۲۵)
۲- گفتن «تبارك اللّه احسن الخالقين» امام صادق(ع) فرمود: «كسى كه چيزى از برادرش او را متعجب ساخت اين جمله را بگويد، زيرا چشم زخم حق است»، (همان، ص ۲۶)
۳- گفتن «آمنتُ باللّه و صلى اللّه على محمد و آله» پس از آن اثر چشم زخم خنثى مى گردد.
۴- قرائت سوره «ناس» و «فلق» هنگام ترس از چشم خوردن، (همان، ج ۹۲)
۵- نوشتن سوره هاى «حمد»، «اخلاص»، «ناس»، «فلق» و «آيةالكرسى» در ورقهاى و به همراه داشتن آن، (همان، ص ۲۵)
۶- قرائت سه مرتبه ذكر «ماشاءاللّه لاحول ولا قوة الا باللّه العلى العظيم» به هنگام ترس از چشم خوردن يا چشم زدن، (همان، ص ۲۶)
۷- حرز امام جواد و يا انگشتر حاوى حرز امام جواد بنا به آنچه در روايت آن آمده است به جهت حفظ از بلاها و بدى ها و هر چه كه انسان از آن مى ترسد مفيد است، (بحار، ج ۵۰، ص ۹۸) كه از جمله آن چشم زخم مى تواند باشد گرچه به خصوص چشم زخم در اين روايت تصريحى نشده.
۸- درخصوص انگشتر عقيق هم رواياتى وارد شده كه انسان را از بلاها و هرگونه بدى حفظ مى كند، (وسائل الشيعه، ج ۵، ص ۸۹ )
۹- از اسپند در زبان عربی به حرمل تعبیر شده است و در برخی روایات بر خوردن آن تاکید شده است و بیان شده که خوردن آن ۷۰ بیماری را دفع و دور می کند. در مورد اسپند در روايات آمده است كه شياطين را دور مى كند (چون ضدعفونى كننده خوبى است و در اخبار از عناصر مضر گاهى به شيطان تعبير شده است). دود آن و خودآن اگر در خانه باشد، باعث محفوظ ماندن خانه و اهل آن از شياطين است و براى چشمزخم بى تأثير نيست.(بحارالانوار، ح ۶۲، ص ۲۳۳) .
۱۰ -عده اي وقتي با حوادث ناگوار مواجه مي شوند به راه هاي انحرافي و غير ديني را بر مي گزينند مثلا وقتي دچار چشم زخم مي شوند پيش رمّال و فال گير و امثال آنها مي روند كه شرعا كار نادرستي است و عده اي ديگر در اين حال متوجه خدا مي شوند و چاره ي كار را از دين و علماي دين مي پرسند و علما از روايات اهل بيت (ع) چاره كار را يافته و در اختيار شخص مي گذارند که راه درست همین است .
۱۱-انجام کارهایی مانند تخم مرغ شکستن برای دفع چشم زخم منشا دینی و روایی ندارد و اگر هم جواب دهد ممکن است تصادفی باشد و اثر حاصل مربوط به عامل دیگری بوده است نه انجام این عمل و مانند آن .
پی نوشت:
پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها
Views: 236