بازخوانی نقشه راه «رهایی قدس» از منظرآیت الله مکارم شیرازی

خانه / پیشنهاد ویژه / بازخوانی نقشه راه «رهایی قدس» از منظرآیت الله مکارم شیرازی

“رهایی از قدس”  عنوان بازخوانی مجموعه سخنان گردآوری شده از  حضرت آیت الله مکارم شیرازی  از مراجع عظام تقلید است که پیرامون لزوم توجه به فلسطین و آزادی بیت المقدس می باشد .بیش از ۶۰ فراز از سخنان ایشان در این باره تقدیم می شود  .

ما در عصری زندگى مى کنیم که اسرائیل پیوسته مسلمانان فلسطین را به خاک و خون مى کشد و با کمک آمریکا، براى نابودى مقاومت در فلسطین و حزب اللَّه در لبنان نقشه طرح مى کند.[۱]

مى دانیم از حدود ۱۴ میلیون یهودى ۳ میلیون صهیونیسم [۲] هستند ولى این [۳] عده کم به سرزمینهائى که ادعاء مى کنند، قانع نیستند، و نقشه توسعه طلبى از نیل تا فرات را در اندیشه مى پرورانند،  همین عده کم، آن همه عرب را به ضعف کشانده اند، گویا همت و غیرت اسلامى که این همه اسلام روى آن تکیه دارد، آنها از اسلام به ارث برده اند آنها بیت المقدس و مسجد الاقصى محل معراج پیامبر(صلى الله علیه وآله)، الخلیل محل تولد حضرت ابراهیم (علیه السلام)، بیت اللحم محل تولد حضرت عیسى (علیه السلام)، غزّه محل دفن هاشم بن عبدمناف یکى از اجداد پیامبر (صلى الله علیه وآله) و بسیارى از اماکن مقدس را اشغال کردند، و قصد توسعه طلبى هم دارند.[۴]

در این میان حکم اخیر دولت آمریکا که برخلاف قطعنامه شوراى امنیت و بر خلاف تمام موازین بین المللى بود درباره بیت المقدس و اینکه متعلق به اسرائیل و پایتخت اوست و تصمیم بر اینکه شش ماه دیگر سفارتخانه آمریکا به آنجا برود، موج عظیمى از نفرت را در سراسر جهان برانگیخت و تمام مسلمین دنیا و بسیارى از ملت‌هاى آزادى‌خواه و رجال سیاسى جهان آن را شدیدا محکوم کرده‌اند.[۵] که نشان می دهد مسئله قدس در میان مسلمانان هرگز فراموش نمی­شود؛بلکه این فتنه، خون تازه ای در رگ های مسلمین به جریان انداخته است که به زودی با اتحاد مسلمین، رهایی قدس از چنگال رژیم صهیونیستی و رسوایی این رژیم کودک کش و حامیان اسرائیل رقم خواهد خورد [۶] و سرانجام به آزادی کامل فلسطین و سرنگونی رژیم صهیونیستی منتهی خواهد شد.[۷]

بیت المقدس قبل از اسلام

بیت المقدس مکانى است که در حدود هزار سال قبل از میلاد بنا شده است، در حکومت چهل ساله حضرت داود( علیه السلام) که بیمارى وبا یا بیمارى واگیردار دیگرى در آن منطقه آمد، حضرت مردم را به بیرون شهر در محلى فرستاد تا به دعا مشغول شوند و چنین کردند و بیمارى برطرف شد و به امر حضرت این محل را سنگ چین کرده و معبد و مسجد نامیدند و چون از شهر دور بود مسجدالاقصى( مسجد دورتر) نامیدند.[۸]

فتح بیت المقدس توسط مسلمانان

هنگامى که «عمر» با امام علی(علیه السلام) براى رفتن به جنگ روم مشورت کرد، آن حضرت چنین فرمود:خداوند به پیروان این دین وعده داده و بر عهده گرفته که اسلام را سربلند و نقاط ضعف آنها را برطرف سازد.[۹]آن کس که آنان را در آن هنگام که اندک بودند، یارى کرد و در آن موقع که در اثر کمى نفرات نمى توانستند از خود دفاع کنند از آنها دفاع نموده، همو زنده است و هرگز نمى میرد.[۱۰]

ولى تو اگر شخصاً به سوى دشمن حرکت کنى و در برابر آنان مغلوب گردى، براى شهرهاى دوردست مسلمانان پناهى نمى ماند؛ (و اگر تو در میدان جنگ کشته شوى، پیش از آن که مردم با دیگرى بیعت کنند) کسى نیست که به او مراجعه کنند، پس مرد جنگ آزموده اى را به سوى آنها بفرست و گروهى که مشکلات و سختیهاى جنگها را دیده اند و خیرخواه و نصیحت پذیرند، با او همراه ساز! پس اگر خداوند پیروزى داد همان است که تو مى خواهى و اگر نشد، تو مدافع مردم و پناه آنها خواهى بود، (و در سنگر پشت جبهه قرار خواهى داشت).[۱۱]

این همان جنگ فلسطین و فتح بیت المقدس است که عمر پس از اطلاع احساس کرد که باید شخصاً در آن شرکت کند ، لذا به آن سو رهسپار شد، و[۱۲]پس از رسیدن به آنجا و آگاهى رومیان از ورود وى از او تقاضاى صلح نمودند و او با آنها مصالحه کرد به شرط این که جزیه بپردازند. [۱۳]

سپس از آنجا به بیت المقدس رفت. و مورخان نوشته اند در این مسافرت به معاویه و سرداران سپاه که لباسهاى زیبا و تجملى پوشیده بودند اعتراض کرد، و آنها در پاسخ وى گفتند که در اینجا عظمت اسلام در این است که ما چنین لباسهائى را در برداشته باشیم! البته عمر چهار بار به شام رفته و در یکى از مسافرتهایش به آن سو به بیمارى وبا که در آن ناحیه شیوع داشته برخورد مى کند و لذا وارد شهر نشده برمیگردد، این سفر در سال ۱۷ هجرى بوده، و فتح بیت المقدس در سنه ۱۵ هجرى اتفاق افتاده است .[۱۴]

صیانت از میراث جهانی اسلام در پرتو بازپس گیری بیت المقدس توسط صلاح الدین ایوبی

بی تردید بیت المقدس میراث بزرگ مسلمانان است ، زیرا مسلمانان دو قرن (۲۰۰ سال) با مسیحیان در جنگهاى صلیبى درگیر بودند و بارها مسلمانان قدس را گرفته و از دست دادند تا سرانجام (صلاح الدین ایوبى) سردار لشکر اسلام بیت المقدس را به محاصره در[۱۵]آورده و (والیان فرمانده دشمن وادار شد با پرچمى سفید به نشانه صلح به نزد او آید ولى او در جواب وى گفت آیا فراموش کرده اید جنایتهاى خود را و اینکه چگونه مسلمانان را قتل عام مى کردید و چه بزرگوارانى را به خاک و خون کشیدید و در نهایت صلح را نپذیرفت ولى بواسطه وساطت ریش سفیدان شهر به اهالى آنجا به دو شرط امان داد.[۱۶]

۱- تسلیم شهر به مسلمانان. ۲- جزیه دادن به سپاه اسلام براى هر مرد ۱۰ دینار و براى هر زن ۵ دینار و براى بچه هاى پسر و دختر ۱ دینار.[۱۷]

 عاقبت روز جمعه ۲۸ رجب سال ۵۸۳ ه ق لشکر اسلام وارد شهر شدند و پرچم ها را برفراز شهر به اهتزاز درآوردند؛ صلاح الدین مستقیماً به مسجد الاقصى رفته و نماز جماعت گزارده و یکى از وعاظ به سخنرانى پرداخت و از تحقق وعده خدا مردم را خبر داد که دیدید چگونه وعده خداوندى محقق شد و قدس آزاد گردید. بعد از سه روز هم کلیساها را به کشیشان واگذار کرد و هیچ تعرّضى را به مقدّسات و آثار آنان روا نداشت.[۱۸]

قدس در چنگال صهیونیسم؛ اگر از غصه بمیریم رواست

واى و صد افغان از این درد، حکومت صهیونیستى را بزور در چشم و قلب حکومتهاى اسلامى فرو کردند، اسرائیلى که سکوى پرش قدرتهاى بزرگ استکباری و ضد خدایى است، اسرائیلى که تبلور خواسته هاى آمریکا  است، اسرائیلى که سمبل و زاییده مکتب لیبرالیسم است.[۱۹]

بی شک اگر از درد این بى حرمتى هایى که به ساحت اسلام [۲۰]و مسلمانان مظلوم فلسطین رفته بمیریم جاى ملامت نیست، این گفته مولى على (علیه السلام) است که در خطبه جهاد[۲۱] مى فرماید: … معاویه توسط سفیان بن عوف، شهر انبار (یکى از شهرهاى قدیمى عراق واقع در سمت شرقى فرات) را غارت کرد، و حسّان بن حسّان بکرى (والى و حاکم آنجا) را کشت و سواران شما (اهل عراق) را از حدود آن شهر دور کرد و تار و مار گردانید و به من خبر رسیده یکى از لشکریان ایشان بر یک زن مسلمان و یک زن ذمّى [۲۲] وارد شده، و خلخال [۲۳] و دست بند و گردن بند و گوشواره هاى آنها را کنده، و آنها نتوانسته اند از او ممانعت کنند مگر آنکه صدا زد به گریه و زارى بلند نموده از خویشان خود کمک بطلبند، سپس دشمنان با غنیمت بسیار بازگشتند، در صورتى که به یک نفر از آنها زخمى نرسیده و خونى از آنها ریخته نشده «فَلَو انَّ امرَءاً مُسْلِماً ماتَّ مِنْ بَعدِ هذا أَسَفاً ما کانَ بِهِ مُلوماً، بَل کانَ بِه عِندى جَدِیرا»(اگر مرد مسلمانى از شنیدن این واقعه در اثر حزن و اندوه بمیرد بر او ملامت نیست؛ بلکه به نزد من هم به مردن سزاوار است».[۲۴]

اى بسا جاى حیرت و شگفتى است، به خدا قسم اجتماع ایشان (معاویه و همراهان او) بر کار نادرست خودشان و تفرقه و اختلاف شما از کار حقّ و درست خوتان، دل را مى میراند و غم و اندوه را جلب مى نماید،«فَقُبحاً لَکُمْ و تَرَحاً حِینَ صِرْتُم غَرَضاً یُرْمى؛پس روهاى شما زشت و دلهایتان غمگین باد هنگامى که در آماج تیر آنها قرار گرفته اید» (یعنى دشمن به سوى شما تیراندارى مى کند و شما از روى بى حمیّتى و تفرقه و اختلافى که دارید سینه خود را هدف قرار داده خاموش نشسته اید) مال شما را به یغما مى برند، و شما غارت نمى کنید، و با شما جنگ مى کنند، و شما[۲۵]جنگ نمى کنید و عصیان خدا را مى کنند و شما راضى هستید».[۲۶]

به راستی خطاب آن حضرت امت اسلامی است و اگر بنا باشد مسلمانان غم و غصه اى داشته باشند باید از نوع غم و غصه سازنده و تلاش برای رهای قدس شریف باشد، غم و غصّه از اینکه توطئه هاى دشمنان اسلام یکى بعد از دیگرى در جوامع اسلامى پیاده مى شود و مسلمانان به جان هم افتاده اند بیت المقدسى که پیش از ۱۳ سال قبله پیامبر (صلى الله علیه وآله) بود (و سپس بعد از ورود به مدینه روى مصالحى تغییر یافته و کعبه قبله شد)، بیت المقدسى که کانون انبیاء و اولیاء الهى بود و اساساً هیچ منطقه اى از جهان مثل شام و فلسطین پیامبرپرور نبود، بیت المقدسى که ارض مقدسه و مبارکه بود «ادْخُلُوا الْارْضَ الْمُقَدَّسَهَ الَّتِى کَتَبَ اللهُ لَکُمْ؛داخل شوید زمین مقدسى را که براى شما خداوند مقرّر فرمود»[۲۷]و «…إِلَى الْمَسْجِدِ الْاقْصَا الَّذِی بَارَکْنَا حَوْلَهُ؛…مسجد الاقصائى که پیرامون و اطرافش را مبارک و پرنعمت ساختیم»[۲۸] و بیت المقدسى که میراث بزرگ مسلمانان بود، توسط اسرائیل و دشمن ترین فرقه مسلمانان اشغال شده و همین بیت المقدس پایتخت آن کشور کفر شناخته مى شود.[۲۹]

به راستی  این درد را به که گوییم و کجا برویم که میراث ۲۰۰ ساله و دستاورد میلیون ها خون ریخته شده در ۶ روز (جنگ ۶ روزه اعراب و اسرائیل) به باد رفت. چنان هم رفت که تلاش تلاشگران و مبارزه مبارزین بعدى هنوز کارگر نیفتاده و نتوانسته دستاورد رفته را بازگرداند، حتى فداکارى بزرگانى چون عزّالدین قسّام ها هم تا کنون  عقیم مانده است.[۳۰]

رهایی قدس شریف و چالش های پیش رو

در تبیین چالش های پیش رو در آزادی قدس شریف ، مخاطبان را به کتابى از نیکسون (رئیس جمهور اسبق آمریکا) به نام (پیروزى بدون جنگ) ارجاع می دهم؛ وى حقایقى را بازگو کرده، که به عقیده اینجانب  بیدارگر جهان اسلام است، و هشدار دهنده فرد فرد آنهایى که قلبشان براى مظلومیت اسلامى مى تپد.[۳۱]

وجه تسمیه و نامگذارى کتاب این است که ما باید پیروزى بدون جنگ و خونریزى داشته باشیم، و کوتاه سخن اینکه ارباب همه باشیم، بدون اینکه قطره اى خون از بینى یک آمریکایى بر زمین ریخته شود![۳۲]

او مى گوید: خطر عمده در دنیا اسلام بنیادى است، اسلامى که نه شرقى و نه غربى است، اسلامى که مبناى سیاست خارجیش عدم تکیه بر قدرت شرق و غرب است، وى مى گوید: خطر روسیه  براى ما کم نیست ولى باید در وهلۀ نخست این نوع اسلام سیاسی که برآمده از انقلاب اسلامی است را براندازیم و به تعبیر یکى از سردمدارانشان ریشه این ملّت متدیّن به این دین را برکنیم.[۳۳]

در این کتاب که به تعبیر برخی افراد زیربناى سیاست آمریکا است ۵ ماده به عنوان اصل مورد توجه قرار گرفته است[۳۴]

۱- ایجاد اختلاف که خود به صورت شعارى درآمده «اختلاف بیندار و حکومت کن».[۳۵]

۲- دامن زدن به ناسیونالیسم افراطى، به هر قوم و مذهبى مى گویند تو[۳۶]خودت را حفظ کن، تو تاریخ خودت را بساز به ایرانى مى گویند تو چکار به فلسطینی و لبنانى دارى به آنها هم چنین مى گویند و چنین القاء مى کنند، ۴۶ مملکت اسلامى را ۴۶ شکاف در بین آنها ایجاد مى کنند و پس از ایجاد شکاف هر چه خواهند مى کنند.[۳۷]

لذا شاهدیم در سال ۱۹۳۷ یعنى یک سال پس از شهادت شیخ عزالدین قسّام ، دمیدن بر پان عربیسم، آن حرکت هاى جهادی مبارزان فلسطینی که برخاسته از مذهبى حقیقى و واقعى به رهبرى شیخى بزرگ بود رو به ضعف نهاد، به هر حال کسانى که عامل تاراج رفتن این میراث عظیم بودند، مسئول گذشتگان و تاریخ اند، آنها خلف ناصالح سلف صالحند، گذشتگان حق دارند ما را زیر سؤال برند و استنطاق کنند، چرا چنین کردید ما باید دقت کنیم این بدبختى که به صورت لکه ننگى لباس اسلام را مُلوّث کرد از کجا آمد، به اختصار باید گفت این بدبختى در ابتداء مرهون غفلت مسلمانان و در ادامه مرهون حسّ ناسیونالیستى اعراب بود، آنها جنگ را جنگ اسرائیل و اعراب مى دانستند نه جنگ اسرائیل و اسلام.[۳۸] لذا دائماً دم از عربیّت و برترى نژادى عرب مى زدند، در حالى که اگر دم از اسلام مى زدند اوّلًا جمعیّت مبارزه کننده بالغ بر یک میلیارد و نیم مسلمان مى شد و ثانیاً داعى براى جانبازى و انگیزه فداکارى هر چه بیشتر رو به تزاید مى گذارد زیرا چه آزاده اى براى عربیّت جان مى بازد ولى وقتى بنا شد مسئله اسلام و نجات قبله مسلمین باشد به راحتى مسلمانان جانبازى مى کنند.[۳۹]

۳- روى کار آمدن رژیم های دست نشانده مثل عربستان سعودی، اردن، امارات و…، در حالى که آنها بیش از عروسک­هاى خیمه شب بازى نیستند، و آمریکا به عنوان کارگردان اصلى پشت چهره این عروسکها عمل مى کند.[۴۰]

۴- ایجاد وابستگى های اقتصادی.[۴۱]

۵- جنگ نرم و ترویج سبک زندگی غربی در  میان نسل جوان.[۴۲]

لذا  باید درک کنیم که موفقیت استکبار در این طرحها، پیروزى بدون جنگ است.[۴۳]

وحدت امت اسلامی؛ راه رهایی قدس

بی تردید ما برای رهایی قدس شریف از چنگال شیاطین بیش از هر زمان نیاز به وحدت و آرامش داریم [۴۴]،در این شرایط همه مسلمین جهان باید متحد شوند، چون قدس حلقه اتصالى است در میان همه آنها و باید در برابر این تجاوز آشکار و زورگویى زشت بایستند و نگذارند شهر قدس و قبله اول مسلمین از دست برود.[۴۵]

اگر کشورهاى پراکنده اسلامى تنها به همین اصل اساسى عمل مى کردند و دست در دست یکدیگر مى دادند و متّحد و یکپارچه مى شدند، داستان اسفبار بیت المقدس هر از چند گاهى تکرار نمى شد؛ بلکه اتحاد امت اسلامی  آغاز خوشبختى و برق امید رهایى قدس است، همانگونه که اختلاف و پراکندگى منشأ بدبختى و انحطاط مى باشد.[۴۶]

در سایه همین کوششها و تلاشهاى وحدت بخش میان مسلمانان  است که طلیعه پیروزى آشکار شده و روح پاک و تازه اى در مسلمانان به جنبش درآمده و نسیم روح افزای رهایی قدس شریف و آزادی کامل فلسطین را شاهد هستیم.[۴۷]

تقویت جریان انتفاضه و جبهه مقاومت؛ نقشۀ راه رهایی قدس

بی شک فقط اشک ریختن براى مظلومیّت قدس شریف دردى را دوا نمى کند،[۴۸]بلکه باید در برابر ظلم ظالمان و ستم ستمگران و جبر جباران و زور زورگویان مقابله کرد و ایستاد، اگرچه از پایدارى ما ناراحت شوند،؛باید گفت اى ستمگران تاریخ از دست ما عصبانى باشید و از این عصبانیتتان بمیرید که راهى جز هلاکت و مرگ براى شما نمانده است.[۴۹]

بدانید و آگاه باشید که رهبر ما على بن ابیطالب (علیه السلام) آن مردى است که براى دفاع از اسلام و توحید و براى مبارزه با ستم و شرک چنین مى فرماید:«لَقَدْ نَهَضْتُ فیها وَ مابَلَغتُ العِشرین وها انَا ذا قَدْ ذَرَّفْتُ على السِّتِّینَ؛«قیام کردم در امر جنگ و مبارزه نمودم در حالى که به سنّ بیست سالگى نرسیده بودم و اکنون زیاده از[۵۰]شصت سال از عمرم مى گذرد»[۵۱]،[۵۲]

آری اگر  در جهاد با دشمن خارجى که بر سر مسلمانان مسلّط شده، و به حریم امن آنها تعدّى کرده، اخلاص را ضمیمه کنیم و هر دسته و فرقه اى براى منافع شخصى خود کار نکند، و خدا را در نظر گیرد، دیرى نمى پاید که مسلمانان عظمت خود را باز مى یابند،[۵۳]

هنوز صداى رساى قرآن بلند است و ما را به جهاد با خلوص که نتیجه اش پیروزى و سربلندى و عزّت است فرا مى خواند. هنوز نداى مولى على (علیه السلام ) که فرمود؛«کونا للظالم خصما و للمظلوم عونا؛خصم ظالم و یار مظلوم باشید»بلند است، باید نهضت و انتفاضۀ فلسطین تقویت شود، قیامى که تداوم بخش مبارزات صلاح الدین ایوبى ها و عزّالدین قسامها است همین مبارزه و جهاد و کشته و زخمى هاى در فلسطین نشانه حیات مردم فلسطین است، معلوم است هنوز روح اسلامى و غیرت در آنها نمرده، هنوز خود را ذلیل و خوار نمى پندارند، گرچه بمیرند زنده اند، به خلاف رؤسا و حکام و سلاطین بعضى کشورهاى عربى که ذلّت را پذیرفته اند، و گرچه زنده باشند مرده اند.[۵۴]

بنابراین مسأله رهایی قدس و آزادی کامل فلسطین یک مسأله کاملًا جدّى، و انتفاضه در شکل اخیر از هر زمان پرشورتر است، و شرایط بین المللى و کشورهاى اسلامى به ویژه پس از پیروزی جبهۀ مقاومت در سوریه و عراق  با گذشته تفاوت بسیار دارد، به همین دلیل باید اقدامات جدّى ترى صورت گیرد.[۵۵]

باید یک برنامه ریزى حساب شده با حضور نمایندگان کشورهای اسلامی در راستای حمایت روز افزون از گروه های مقاومت  فلسطینی و نیز  تسلیح کرانه باختری، در عمل برای  رهایی قدس شریف اقدامات جدی تری صورت گیرد، و به دنبال آن حمایتهاى گوناگون از فلسطینى هایى که همه روزه آماج حملات دشمنان بى رحم و وحشى قرار دارند،انجام پذیرد.تشکیل چنین جلسه اى را براى برنامه ریزى، واجب و لازم مى دانیم.[۵۶]

رسوایی آمریکا و رژیم های سازشکار عرب ؛ فرجام فتنه علیه بیت المقدس

در پی فتنۀ اخیر آمریکا و  انتخاب «قدس»به‌عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی، دو نکته حائز اهمیت است: نخست اینکه بعد از شکست آمریکا و طرفدارانش در عراق و سوریه و شکست توطئه اخیر در لبنان و یمن به فکر فتنه‌اى جدید افتاده‌اند شاید بتوانند در آن فتنه، شکست‌هاى پى‌در پى سابق را جبران کنند در حالى که کور خوانده‌اند زیرا مخالفان آمریکا و طرفدارانش، در این فتنه بسیار بیشتر از فتنه سابق است و به یقین در اینجا هم گرفتار شکست و رسوایى تازه‌اى خواهند شد.[۵۷]

دیگر اینکه این جنایت بزرگ سبب رسوایى طرفداران آمریکا مانند عربستان سعودى گردید که آمریکا و اسرائیل را اخیراً به عنوان دوست خود انتخاب کرده‌اند و تا مى‌توانستند از بیت المال مسلمین به آنها کمک کردند؛ اکنون حیرانند و نمى‌دانند در برابر مسلمانان جهان چه بگویند و چه کار کنند.[۵۸]

در ضمن این تصمیم سنگ بزرگى در مسیر طرفداران سازش با اسرائیل نیز انداخت که آن هم رسوایى دیگرى است.[۵۹]

سخن آخر :(قدس و فلسطین به امت اسلامی بر می گردد)

آمریکا و اسرائیل و دیگر حامیان تروریسم بدانند ملت فلسطین تنها نیست بلکه مردم مظلوم  فلسطین پشتیبانی عظیمی همچون ملت ایران و دیگر کشورهای اسلامی دارند؛لذا پس از فتنه اخیر آمریکا ، شاهدیم   فریاد رهایی قدس شریف در سراسر جهان اسلام طنین انداز شده است.[۶۰]

بی شک تا زمانی که سرزمین‌های اشغال شده از رژیم صهیونستی پس گرفته نشود، قیام مسلمانان نیز ادامه خواهد داشت و مسلمانان جهان تا روز آزادی قدس شریف از این سرزمین دفاع خواهند کرد؛[۶۱] انشالله قدس و فلسطین به امت اسلامی بر می­ گردد.[۶۲]

پژوهش؛ تهیه و تنظیم؛ معاونت تحریریه خبر پایگاه اطلاع رسانی

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی makarem.ir

[۱] احکام عزادارى ؛ ص۱۴۴٫

[۲]  نام صهیونیسم از صهیون که کوهى نزدیک بیت المقدس است و در تورات هم نام برده شده، گرفته شده است.

[۳] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین)، ج ۱، ص: ۵۱۵٫

[۴] همان.

[۵] متن بیانیۀ حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در محکومیت طرح واگذاری قدس به اسرائیل؛۱۸/ /۹/۱۳۹۶٫

[۶] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛۱۹/۴/۱۳۹۴٫

[۷] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛۲۰/۴/۱۳۹۶٫

[۸] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج ۱ ؛ ص۵۱۵٫

[۹] نهج البلاغه با ترجمه فارسى روان ؛ ترجمه ؛ ص۲۸۹٫

[۱۰] همان؛ ص ۲۹۱٫

[۱۱] همان.

[۱۲] ترجمه گویا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ؛ ج ۲ ؛ ص۴۹۳٫

[۱۳] همان.

[۱۴] همان؛ص۴۹۴٫

[۱۵] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج ۱ ؛ ص۲۷۳٫

 [۱۶] همان؛ص ۲۷۴٫

[۱۷] همان.

[۱۸] همان.

[۱۹] همان؛ ص۲۷۳٫

[۲۰] همان؛ ص۲۷۵٫

[۲۱] نهج البلاغه ؛ خطبه ۲۷ .

[۲۲] « ذمّى» کافر کتابى است که بواسطه جزیه دادن جان و مال و آبرویش در امان حکومت اسلامى است( ذمّه در لغت به معنى امان و عهد ضمان است).

[۲۳]  زینتى بوده که به ساق پا مى بستند.

[۲۴] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین)، ج ۱، ص: ۲۷۶٫

[۲۵] همان.

[۲۶] همان؛ص۲۷۷و

[۲۷]  سوره مائده؛ آیه ۲۱٫

[۲۸]  سوره اسراء؛ آیه ۱٫

[۲۹] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج ۱ ؛ ص۲۷۳٫

[۳۰] همان؛ص ۲۷۴٫

[۳۱] همان؛ ص۲۷۸٫

[۳۲] همان.

[۳۳] همان.

[۳۴] همان ؛ ص۲۷۹٫

[۳۵] همان ؛ ص۲۷۸٫

[۳۶] همان.

[۳۷] همان؛ ص۲۷۹٫

[۳۸] همان؛ ص ۲۷۵٫

[۳۹] همان.

[۴۰] همان؛ص۲۷۹٫

[۴۱] همان.

[۴۲] همان؛ص۲۸۰٫

[۴۳] همان.

[۴۴] احکام عزادارى ؛ ص۱۴۴٫

[۴۵] متن بیانیۀ حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در محکومیت طرح واگذاری قدس به اسرائیل؛۱۸/ /۹/۱۳۹۶٫

[۴۶] آیات ولایت در قرآن ؛ ص۶۹٫

[۴۷] آیین ما (اصل الشیعه) ؛ ص۴۲٫

[۴۸] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج ۱ ؛ ص۲۷۸٫

[۴۹] همان؛ص۲۷۷٫

[۵۰] همان؛ص ۲۷۸٫

[۵۱] نهج البلاغه؛خطبۀ۲۷٫

[۵۲] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین)، ج ۱، ص: ۲۷۸٫

[۵۳] همان ؛ ص۵۱۴٫

[۵۴] همان؛ ص۵۱۵٫

[۵۵] استفتاءات جدید ؛ ج ۳ ؛ ص۶۰۵٫

[۵۶] همان.

[۵۷] متن بیانیۀ حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در محکومیت طرح واگذاری قدس به اسرائیل؛۱۸/ /۹/۱۳۹۶٫

[۵۸] همان.

[۵۹] همان.

[۶۰] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛۱۱/۵/۱۳۹۲٫

[۶۱] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛۱۲/۶/۱۳۸۹٫

[۶۲] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛۱۱/۵/۱۳۹۲٫

لینک کوتاه :
http://eheyat.com/?p=193385

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *