پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام هیات رزمندگان اسلام , سایت هیات رزمندگان اسلام , پایگاه اطلاع رسانی هیات رزمندگان اسلام , هیات , سایت هیات , هیئت رزمندگان , هیئت رزمندگان اسلام
داستانهای شنیدنی از کرامات و سیره امام رضا(ع)؛ از نشانه موی پیامبر تا پیشگویی شهادت
امام رضا(ع)، هشتمین امام شیعیان و از فرزندان پیامبر اکرم(ص)، در سال ۱۴۸ هجری قمری در مدینه منوره دیده به جهان گشود. در منابع و نقلهای مربوط به زندگی آن حضرت، داستانها و روایتهای فراوانی درباره کرامات امام رضا(ع)، علم و معرفت ایشان، مهماننوازی، مهربانی با مردم و آگاهی از برخی حوادث آینده نقل شده است.
در ادامه، مجموعهای از داستانهای شنیدنی درباره امام رضا(ع) را میخوانیم؛ روایتهایی که در کنار بیان کرامات آن حضرت، جلوههایی از اخلاق، محبت و مقام معنوی امام هشتم(ع) را نیز نشان میدهد.
نشانه موی پیامبر(ص) در دست امام رضا(ع)
روزی مردی از نوادگان انصار خدمت امام رضا(ع) رسید. او جعبهای نقرهایرنگ به همراه داشت و آن را به امام تقدیم کرد.
مرد گفت:
«آقا! هدیهای برایتان آوردهام که مانند آن را هیچکس نیاورده است.»
سپس در جعبه را باز کرد و چند رشته مو بیرون آورد و گفت:
«این هفت رشته مو از پیامبر اکرم(ص) است که از اجدادم به من رسیده است.»
امام رضا(ع) دست بردند و چهار رشته از هفت رشته مو را جدا کردند و فرمودند:
«فقط این چهار رشته از موهای پیامبر(ص) است.»
مرد با تعجب و اندکی دلخوری به امام نگاه کرد و چیزی نگفت.
امام رضا(ع) برای آشکار شدن حقیقت، سه رشتهای را که متعلق به پیامبر(ص) نبود روی آتش گرفتند. هر سه رشته سوخت؛ اما هنگامی که چهار رشته موی پیامبر اکرم(ص) روی آتش قرار گرفت، شروع به درخشیدن کرد و نور آن چهره مرد را روشن ساخت.
این داستان در مجموعه روایتهای مربوط به کرامات امام رضا(ع)، به عنوان نمونهای از علم و معرفت ویژه آن حضرت نقل شده است.
گفتوگوی گنجشک با امام رضا(ع)
راوی: سلیمان، یکی از اصحاب امام رضا(ع)
امام رضا(ع) در بیرون شهر باغی داشتند و گاهی برای استراحت به آنجا میرفتند. یک روز سلیمان نیز همراه امام بود.
نزدیک ظهر، ناگهان گنجشک کوچکی هراسان از شاخه درخت پرکشید و کنار امام رضا(ع) نشست. نوک گنجشک مرتب باز و بسته میشد و صداهایی از او شنیده میشد؛ گویی میخواست مطلبی را به امام بگوید.
امام رضا(ع) رو به سلیمان کردند و فرمودند:
«سلیمان! این گنجشک در زیر سقف ایوان لانه دارد. یک مار سمی به جوجههایش حمله کرده است. زود باش و به آنها کمک کن.»
سلیمان با شنیدن سخنان امام شگفتزده شد. چوب بلندی برداشت و با عجله به سمت ایوان رفت.
پس از نجات جوجههای گنجشک، نزد امام بازگشت و با تعجب پرسید:
«شما چطور فهمیدید که آن گنجشک چه میگفت؟»
امام رضا(ع) فرمودند:
«من حجت خدا هستم… آیا این کافی نیست؟»
این روایت، در متن حاضر، جلوهای از علم امام رضا(ع) و آگاهی ایشان از زبان و حال موجودات را به تصویر میکشد.
مهماندوستی امام رضا(ع)
راوی: یکی از نزدیکان امام رضا(ع)
مردی پس از سفری طولانی به خانه امام رضا(ع) رسید. او گفت:
«سفر سختی بود و یک ماه طول کشید.»
امام رضا(ع) با مهربانی به او خوشامد گفتند.
مرد ادامه داد:
«ببخشید که دیروقت رسیدم. بیپناه بودن، مرا مجبور کرد در این وقت شب مزاحم شما شوم.»
امام لبخندی زدند و فرمودند:
«با ما تعارف نکن! ما خانوادهای مهماندوست هستیم.»
در همان هنگام، روغن چراغ کم شد و شعله چراغ آرامآرام رو به خاموشی رفت. مهمان خواست روغن چراغ را اضافه کند، اما امام رضا(ع) دست او را آرام برگرداندند و خودشان مخزن چراغ را پر کردند.
مهمان گفت:
«شرمندهام! کاش اینقدر شما را به زحمت نمیانداختم.»
امام در حالی که با تکه پارچهای روغن را از دست خود پاک میکردند، فرمودند:
«ما خانوادهای نیستیم که مهمان را به زحمت بیندازیم.»
مهماننوازی و حفظ کرامت انسان از جلوههای برجسته سیره اخلاقی امام رضا(ع) دانسته شده است و در گزارشهای مربوط به سیره آن حضرت نیز بر تکریم و احترام مهمان تأکید شده است.
ماجرای ابرهای سیاه و باران ناگهانی
راوی: حسین بن موسی
حسین بن موسی میگوید نسبت به این موضوع که امامان معصوم(ع) میتوانند پیش از وقوع برخی حوادث از آنها آگاهی داشته باشند، تردید داشت.
روزی همراه امام رضا(ع) از مدینه خارج شد. در راه با خود فکر کرد که اگر میتوانست امام را آزمایش کند، پاسخ پرسش خود را مییافت.
در همین افکار بود که امام رضا(ع) از او پرسیدند:
«حسین! چیزی همراه داری که از باران در امان بمانی؟»
حسین با تعجب گفت:
«باران؟ امروز حتی یک لکه ابر هم در آسمان نیست!»
هنوز سخنش تمام نشده بود که قطرهای باران بر صورتش نشست.
سرش را بالا گرفت و دید ابرهای سیاه از گوشه و کنار آسمان در حال نزدیک شدن هستند. اندکی بعد باران شدیدی بارید؛ بهگونهای که همراهان مجبور شدند به شهر بازگردند.
این داستان در مجموعه روایتهای مربوط به کرامات امام رضا(ع)، نمونهای از آگاهی آن حضرت از وقوع حادثهای پیش از آشکار شدن نشانههای آن معرفی شده است.
شربت گوارا؛ مهربانی امام رضا(ع) با مهمان
راوی: ابوهاشم جعفری
ابوهاشم جعفری در محضر امام رضا(ع) نشسته بود و به سخنان ایشان گوش میداد. هوا گرم بود و شدت گرمای ظهر، تشنگی او را بیشتر کرده بود؛ اما به دلیل شرم و حیا نمیتوانست سخن امام را قطع کند و درخواست آب کند.
در همین هنگام امام رضا(ع) سخن خود را متوقف کردند و فرمودند:
«کمی آب بیاورید!»
خادم امام ظرفی آب آورد و به دست ایشان داد. امام ابتدا خود مقداری آب نوشیدند و سپس ظرف را به ابوهاشم دادند تا او نیز بدون احساس شرم آب بنوشد.
ابوهاشم آب نوشید، اما همچنان احساس تشنگی میکرد. امام رضا(ع) که متوجه حال او شده بودند، فرمودند:
«کمی آرد و شکر و آب بیاورید.»
وقتی مواد را آوردند، امام رضا(ع) با آرد، آب و شکر برای ابوهاشم شربتی آماده کردند و فرمودند:
«شربت گوارایی است. بنوش ابوهاشم! بنوش که تشنگیات را از بین میبرد.»
این روایت، جلوهای زیبا از مهر و محبت امام رضا(ع) و توجه آن حضرت به نیازهای حتی ناگفته اطرافیان است.
«شما امام من هستید»
راوی: یکی از دوستان ابن ابیکثیر
پس از شهادت امام موسی کاظم(ع)، برخی درباره امام پس از ایشان دچار شک و تردید شدند.
در همان سال، یکی از دوستان ابن ابیکثیر برای زیارت خانه خدا به مکه رفت. روزی کنار کعبه، امام علی بن موسی الرضا(ع) را دید.
او در دل با خود گفت:
«آیا کسی هست که اطاعتش بر ما واجب باشد؟»
هنوز این سخن را بر زبان نیاورده بود که امام رضا(ع) به او اشاره کردند و فرمودند:
«به خدا قسم! من کسی هستم که خدا اطاعتش را واجب کرده است.»
مرد با شنیدن این سخن شگفتزده شد؛ زیرا حتی لبهایش را برای بیان آن سؤال تکان نداده بود.
با شرمندگی به امام نگاه کرد و گفت:
«آقا! گناه کردم… ببخشید. حالا شما را شناختم. شما امام من هستید.»
آخرین طواف امام رضا(ع) و امام جواد(ع)
راوی: موفق، یکی از خادمان امام رضا(ع)
در آن زمان حضرت جواد(ع) پنج ساله بود. آن سفر، آخرین سفری بود که همراه امام رضا(ع) برای زیارت خانه خدا میرفتند.
موفق، حضرت جواد(ع) را روی شانه خود گذاشته بود و همراه ایشان طواف میکرد. در یکی از دورهای طواف، حضرت جواد(ع) خواستند در کنار حجرالاسود توقف کنند.
موفق ابتدا چیزی نگفت، اما هرچه تلاش کرد، حضرت جواد(ع) از جای خود حرکت نکرد. غم در چهره کودک نمایان بود.
موفق نزد امام رضا(ع) رفت و ماجرا را برای ایشان تعریف کرد. امام خود را به کنار حجرالاسود رساندند.
امام رضا(ع) فرمودند:
«پسرم! چرا با ما نمیآیی؟»
حضرت جواد(ع) پاسخ دادند:
«نه پدر! اجازه بدهید چند سؤال از شما بپرسم، بعد به همراه شما میآیم.»
امام فرمودند:
«بگو پسرم.»
حضرت جواد(ع) پرسیدند:
«پدر! آیا مرا دوست دارید؟»
امام پاسخ دادند:
«البته پسرم.»
سپس فرمودند:
«اگر سؤال دیگری بپرسم، جواب میدهید؟»
امام فرمودند:
«حتماً پسرم.»
حضرت جواد(ع) پرسید:
«پدر! چرا طواف امروز شما با همیشه فرق دارد؟ انگار امروز آخرین دیدار شما با کعبه است.»
سکوت سنگینی بر لبان امام رضا(ع) نشست. اشک در چشمان امام جمع شد و فرزندش را در آغوش گرفت.
سؤالی که امام رضا(ع) پیش از پرسش پاسخ داد
راوی: اسماعیل بن مهران
اسماعیل بن مهران و احمد بن محمد بزنطی در روستای صریا درباره سن امام رضا(ع) صحبت میکردند. آنها تصمیم گرفته بودند هنگام دیدار امام، سن ایشان را سؤال کنند.
اما زمانی که به حضور امام رسیدند، موضوع سؤال را کاملاً فراموش کردند.
امام رضا(ع) پس از دیدن احمد فرمودند:
«احمد! چند سال داری؟»
احمد پاسخ داد:
«سی و نه سال.»
امام رضا(ع) فرمودند:
«اما من چهل و چهار سال دارم.»
این داستان نیز در متن حاضر، در شمار روایتهایی قرار گرفته است که از آگاهی امام رضا(ع) از امور پنهان و ذهنی اطرافیان حکایت دارد.
حرکت امام رضا(ع) به سوی شهر غربت
راوی: سجستانی
روز عجیبی بود. فرستاده مأمون آمده بود تا امام رضا(ع) را از مدینه به سوی خراسان ببرد.
چهره و حرکات امام، نشانه جدایی بود. هنگامی که امام خواستند با تربت پیامبر اکرم(ص) وداع کنند، چند بار به سوی حرم رسول خدا(ص) رفتند و بازگشتند؛ گویی تحمل جدایی برای ایشان بسیار سخت بود.
سجستانی جلو رفت و سلام کرد. او به دلیل سفر امام و اینکه قرار بود آن حضرت در آینده جانشین مأمون شود، به ایشان تبریک گفت؛ اما با دیدن اشکهای امام، سکوت کرد.
امام رضا(ع) فرمودند:
«خوب مرا نگاه کن! حرکتم به سوی شهر غربت است و مرگم هم در همان جاست.»
سپس فرمودند که پیکرشان در کنار قبر هارون، پدر مأمون، دفن خواهد شد.
این روایت، تصویری از غربت امام رضا(ع) در مسیر مدینه تا خراسان و پیشبینی شهادت آن حضرت ارائه میکند.
پیشگویی شهادت امام رضا(ع) و ثواب زیارت ایشان
راوی: نعمان بن سعد
نعمان بن سعد میگوید در کنار امیرالمؤمنین علی(ع) نشسته بود که امام به او فرمودند:
«نعمان! سالها بعد، یکی از فرزندان من در خراسان با زهر کشندهای شهید خواهد شد. اسم او مانند اسم من، علی است و نام پدرش نیز مانند نام پسر عمران، موسی است.»
سپس درباره زیارت قبر آن حضرت سخن گفتند و ثواب فراوانی برای زیارت ایشان بیان کردند.
نعمان پس از شنیدن این سخنان با خود اندیشید که نباید انسان گناه کند تا بعد به امید بخشش، امام رضا(ع) را زیارت کند؛ بلکه باید از روی محبت و علاقه به اهلبیت(ع) به زیارت امام برود.
«ما تو را فراموش نکردهایم»
راوی: عبدالله بن ابراهیم غفاری
عبدالله بن ابراهیم غفاری گرفتار تنگدستی شده بود و یکی از طلبکارانش برای دریافت طلب خود او را تحت فشار قرار داده بود.
او به سوی صریا رفت تا از امام رضا(ع) بخواهد برای مدتی از طلبکارش مهلت بگیرد.
هنگامی که به خدمت امام رسید، حضرت مشغول غذا خوردن بودند و او را نیز دعوت کردند. عبدالله همراه امام غذا خورد و پس از آن درباره موضوعات مختلف صحبت کردند؛ بهگونهای که عبدالله فراموش کرد اصلاً برای چه منظوری نزد امام آمده است.
مدتی بعد، امام رضا(ع) به او اشاره کردند گوشه سجادهای را که در کنار او بود بلند کند.
عبدالله سجاده را کنار زد و سیصد و چهل دینار دید. کنار پولها نوشتهای قرار داشت که در یک طرف آن نوشته شده بود:
«لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله»
و در طرف دیگر نوشته بود:
«ما تو را فراموش نکردهایم. با این پول قرضت را بپرداز! بقیهاش هم خرجی خانوادهات است.»
این روایت، نمونهای از دستگیری امام رضا(ع) از نیازمندان و توجه ایشان به مشکلات مردم است.
چشمهای در دل کویر و دعای امام رضا(ع)
راوی: اباصلت هروی
اباصلت هروی نقل میکند که همراه امام رضا(ع) وارد مرو شدند و در نزدیکی «ده سرخ» توقف کردند.
مؤذن کاروان با نگاه کردن به خورشید اعلام کرد که وقت نماز ظهر فرا رسیده است.
امام رضا(ع) از مرکب پیاده شدند و آب خواستند.
همراهان به اطراف نگاه کردند، اما اثری از آب نبود. با نگرانی برگشتند. اما ناگهان دیدند امام با دست خود مقداری از خاک را کنار زده و چشمهای پدیدار شده است.
پس از آن وارد سناباد شدند. در نزدیکی سناباد کوهی قرار داشت که از سنگ آن دیگهای سنگی میساختند.
امام رضا(ع) به تختهسنگی از کوه تکیه دادند. و رو به آسمان دعا کردند:
«خدایا! غذاهایی را که مردم با دیگهای این کوه میپزند. مورد لطف خود قرار بده و به این غذاها برکت عطا کن.»
سپس امام خواستند غذای ایشان را در دیگهایی بپزند که از سنگ همان کوه ساخته شده بود.
پیشبینی محل دفن امام رضا(ع)
روز بعد، امام رضا(ع) به سوی محلی رفتند که هارون، پدر مأمون، در آن دفن شده بود.
مأموران حکومت تلاش کردند چنین وانمود کنند که امام قصد زیارت قبر هارون را دارد. اما امام رضا(ع) با رفتاری ساده نقشه آنان را خنثی کردند.
ایشان کنار قبر هارون ایستادند و با انگشت خطی در کنار قبر کشیدند و فرمودند:
«اینجا قبر من خواهد شد. شیعیان ما به اینجا خواهند آمد و مرا زیارت خواهند کرد.»
سپس رو به قبله ایستادند. نماز خواندند و به سجده رفتند.
این روایت، در کنار داستانهای دیگر، تصویری از غربت امام رضا(ع)، پیشبینی محل شهادت و اهمیت زیارت امام هشتم(ع) ارائه میکند.
نگاهی به سیره و کرامات امام رضا(ع)
داستانهای نقلشده درباره امام رضا(ع) تنها روایتهایی درباره کرامت و امور خارقالعاده نیستند. بخش مهمی از آنها به اخلاق امام رضا(ع)، حفظ کرامت انسان، مهماننوازی، مهربانی، توجه به نیازمندان و محبت به اطرافیان مربوط میشوند.
در گزارشهای مربوط به سیره اخلاقی امام رضا(ع) نیز بر رفتار کریمانه ایشان با مردم و خدمتکاران و احترام به مهمان تأکید شده است.
از این منظر، زندگی امام رضا(ع) را میتوان مجموعهای از درسهای اخلاقی و معنوی دانست. درسهایی که در کنار کرامات امام رضا(ع)، مخاطب را با شیوه رفتار یک امام معصوم با مردم، خانواده، مهمانان و نیازمندان آشنا میکند.
بازدیدها: 0
